Voorspel: Het Tuinfeest 5 augustus 1950

Het Tuinfeest

Op 5 augustus 1950 om 4 uur in de namiddag vond er  in de “Villa Kriekenberg” te Sint-Martens-Latem aan de Leie een tuinfeest plaats. Dit was een eerste samenkomst van het nieuw opgerichte “Vlaams Oud-Hoogstudentenverbond” (VOHV) in Antwerpen (juli 1950). Dat klonk aldus in de uitnodiging: “Reeds herhaalde malen werd de wens geopperd dat de oud-hoogstudenten terug actief zouden deelnemen aan het Vlaamse leven”. Dat waren aanvankelijk leden van het “Katholiek Vlaams Oud-Hoogstudentenverbond (KVOHV), die vonden dat er niet genoeg werd opgekomen voor gewezen collaborateurs. Zij verzetten zich ook tegen het predikaat “katholiek”.
Nand was tijdens zijn studententijd in Leuven praeses geweest (1929) van het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (AKVS) en daarna van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV). Vandaar dat hij uitgenodigd werd.

Een jaar later zouden beide verenigingen samensmelten tot het “Algemeen Vlaams Oud- Hoogstudentenverbond”, dat aan de basis zou liggen van het Verbond der Vlaamse Academici (VVA), opgericht in 1960. Zie daarvoor Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging met verdere links.

De uitnodiging:

Er valt ook te lezen: ““Verder is voorzien: Een gezellige bijeenkomst aan de kust te Oostduinkerke op Zondag 3 september a.s. In de wintermaanden zullen 3 diners ingericht worden, waar H.H. Lilar, oud-minister, Herman Vos, oud-minister en minister P.W. Segers zullen uitgenodigd worden hun standpunt inzake Amnestie te komen uiteenzetten”. Het was één van de manieren van het VOHV om de repressie te bestrijden. Op 10 december 1950 werd bv te Brussel tijdens een viering Filip de Pillecyn in de bloemetjes gezet. In de brieven zal verwezen worden zowel naar de bijeenkomst in Oostduinkerke als naar de Pillecyn.

Interessant zijn ook de namen onderaan de brief: één van hen is J. Clottens (Jozef Clottens, 1881-1959). Hij was o.a.  lid van het hoofdbestuur van het Davidsfonds en Vlaamse Toeristenbond, voorzitter van de Vlaamse Automobilistenbond, voorzitter van de Davidsfondsafdeling Vilvoorde en lid van de raad van beheer van het dagblad “De Standaard”. Dankzij hem zullen Nand en Sim in augustus 1951 het huis kunnen bewonen in Weerde (bij Vilvoorde), waar Nand zou verbijven tot aan zijn dood. Zij kregen het aangeboden tegen een zeer lage huurprijs.  Zijn zoon, kannunik Frans Clottens zou er later naast Nand en Sim komen wonen in het bijgebouw.

De inschrijving voor het tuinfeest betekende tegelijkertijd een lidmaatschap van het VOHV:

De “Villa Kriekenberg” bestaat nog steeds, maar is nu in privébezit. Zij werd gebouwd in 1934 door architect André Claessens, informatie zie “Inventaris Onroerend Erfgoed“.

Hoe Sim en haar broer, samen met een bevriend koppel ook op het tuinfeest terechtkwamen is onduidelijk. Haar broer Bert had gestudeerd in Leuven en een licentiediploma gehaald in de Sociale Wetenschappen net voor het begin van de Tweede Wereldoorlog. Waarschijnlijk had Bert ook een uitnodiging gekregen en nam hij zijn zus mee.

De enige foto van de eerste ontmoeting, samen aan tafel op het tuinfeest:

Links Nand, 3de van rechts Sim, in het midden haar broer Bert. Uiterst rechts een bevriend koppel, de dame rechts van Nand een onbekende. Bemerk de grote Vlaamse Leeuw achteraan op de haag.

Het programmaboekje:

Overgeleverd zijn twee programmaboekjes: dat van Nand en dat van Sim. Dat van Sim is “maagdelijk”, maar dat van Nand is geplooid en gekreukt en heeft een veelzeggende voorzijde:

Daarop de contactgegevens, voornaam en familienaam van Sim. Bij nader toezien blijkt dat er twee handschriften zijn. Daaruit kan je afleiden hoe het gesprek gevoerd werd. Een close-up:

Waarschijnlijk neemt Nand het initiatief (vermits hij ook de volgende dag de eerste brief zal schrijven) door haar adres te vragen.  Ofwel heeft Sim eerst haar adres opgeschreven (het is haar handschrift) gezien de plaats van het adres op het kaartje (midden), het dan teruggegeven, waarop Nand haar naam (of de juiste schrijfwijze) vraagt en die erboven schrijft. Omgekeerd zou ook kunnen, maar dan had hij haar naam meer in het midden moeten schrijven.
De manier waarop hij haar naam schrijft is ook opmerkelijk. Sterk aangedrukt en verkeerd gespeld (het is Simonne), en hij had blijkbaar wat moeite met haar familienaam. Er staan twee dikke punten: één boven de “o” en één in het kader rond haar naam rechts. Het kader rond de familienaam schijnt daar op te wijzen:  misschien wou hij iets benadrukken tijdens het gesprek, zoals je wat droedels maakt tijdens een telefoongesprek?

Het is trouwens onzeker of adres en naam op hetzelfde moment geschreven zijn. Het boekje is sterk geplooid, dus misschien heeft hij haar naam op het gevouwen boekje geschreven bv tijdens het wandelen (het handschrift van Sim is duidelijk, zonder haperingen, dat van Nand is eerder stuntelig – zeker voor een schrijver! – wat doet vermoeden dat het boekje niet op tafel lag toen hij schreef).

Ook opmerkelijk is dat bij het boekje van Nand de achterzijde is afgescheurd. Heeft hij die gebruikt om er tijdens zijn treinreis huiswaarts de aanzet van een gedicht op te schrijven (bv het gedicht uit zijn tweede brief van 11 augustus ‘Nacht aan de Leie’)?

In ieder geval: wat de juiste chronologische en “geografische” setting ook moge geweest zijn, je kan je levendig voorstellen hoe het eraan toeging…

Wat er nog verder gebeurde kunnen we enkel afleiden uit hoe dit in de brieven beschreven wordt, en ook daar zal de lezer veel zelf moeten invullen, omdat er enkel in zeer “omfloerste” bewoordingen wordt over geschreven. Maar dat er een zekere intimiteit is geweest die het verlangen naar meer voedde staat vast.

Inhoud programmaboekje:

+ Blz. 1: Voorzijde (boekje Sim);

+ Blz. 2: Reclame (zie infra);

+ Blz. 3 Organiserend Comité (boekje Nand): met de namen die we terugvinden in de uitnodigingsbrief);

+ Blz. 4: Prijslijst (boekje Nand), toen natuurlijk in “Belgische Frank”, “het dienstgeld is niet inbegrepen in de waarde der ticketten”);

+ Blz. 5: Programma van de festiviteiten (boekje Nand): voordracht “Klokke Roeland“: het gelijknamige gedicht van Albrecht Rodenbach; een “gezellige danspartij” (een intiem moment voor Nand en Sim waarschijnlijk!); het orkest “Kadi” (zie reclameboodschap infra p. 7, waar ze zichzelf aanprijzen met : “Bijzonder leerzame en aangename nummers, moreel verzekerd”)

+ Blz 6, 7, 8: reclame (zie infra)

Villa Kriekenberg     

Op de andere bladzijden (boekje Nand, met tekenen van de laatste, afgescheurde, bladzijde),  zijn reclameboodschappen  afgedrukt van de “sponsors”, die allen de “Vlaamse Zaak” genegen zijn, o.a. de Kredietbank en de verzekeringsmaatschappij “De Noordstar en Boerhaave” en de volledige achterzijde wordt ingenomen door “Opstanding”, ‘onafhankelijk Vlaams-Nationaal weekblad’ :

 

De laatste bladzijde  (p. 7 & p. 8) komt uit het boekje van Sim (slechts in de lengte geplooid):

 

In de pers

(artikel waarschijnlijk uit ‘De Standaard’)

Blijkbaar was het tuinfeest afgelast door de intense regenval van de dag ervoor, maar “door het doorzettingsvermogen van een paar verwoede optimisten… kwam alles nog klaar” (en geluk voor mezelf dus, anders was er van mij geen sprake geweest…). Verder heeft de auteur het over “een heropflakkering van het Vlaams bewustzijn”, over de spanningen met het ‘Katholiek Oud-Hoogstudentenverbond’ (waar een oplossing in zicht lijkt), hoe de jongeren vooral dansten, en de ouderen het hadden over “de C.V.P., de koningskwestie, de Vlaamse zaak en de democratie”, naast een opsomming van de aanwezigen:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *