1941-1942 Zender Brussel

Zender Brussel bevond zich aan het Flageyplein in de gebouwen van het N.I.R., het Nationaal Instituut voor Radio-omroep, dat van 1940 tot 1944 door de Duitsers werd gebruikt als propagandakanaal.

Nand werkte in 1941 en 1942 voor de Zender, hier een foto in zijn kantoor op het Flageyplein:

In zijn spraakmakende documentaires tussen 1982 en 1991 over De Nieuwe Orde, Collaboratie en Repressie besteedde Maurice De Wilde 1 aparte uitzending over Zender Brussel. Deze werd slecht éénmaal vertoond, op 1 juni 1990 (“… de uitzending werd destijds door de rechter in kortgeding verboden. Cas Goossens, de toenmalige administrateur-generaal van de BRT, negeerde het verbod echter en het werd  één keer uitgezonden om daarna voorgoed te ‘verdwijnen’”, zie info daarover hier).

In deze aflevering wordt Nand zeer kort vermeld:

 

Zender Brussel, rubriek “Politiek en Gemeenschap”, opname Nand, 1941:

“Wij zijn een volk. Een volk onder de volkeren. En uit de wonderbare verwantschap, die de band des bloeds is, zijn wij geboren. Wij hebben onze verschijning en ons wezen eraan te danken. En willen wij, enkelingen, weten wie wij zijn, dan moeten wij peilen in onze afstamming. Willen wij worden wat wij in wezen zijn, dan moeten wij gehoor geven aan deze levende en geheimzinnige kracht: het bloed.
Volk is gave, volk is wet. Hij geeft den enkeling zijn bestaan en aanleg ; – de enkeling kan alleen volkomen zichzelf zijn en blijven, wanneer hij, als een boom in de aarde, met het volk verworteld blijft. Zoek uw volk, en gij vindt Uzelf.”

De tekst komt uit de inleiding van de bundel “Heervaart”, 1941. In deze bundel ook opgenomen het belastende Hitler gedicht, maar ook bv “Bruidsnacht”, in 1992 op muziek gezet door Laïs voor hun eerste CD “Laïs” en “Mijn lief staat in rijpend koren”, dat Anton van Wilderode zal voorlezen tijdens zijn feestrede bij de viering van Nands 80ste verjaardag.

Bruidsnacht door Laïs, live in de Ancienne Belqique, Brussel, juni 2014

Opmerking: Tijdens zijn werk voor de radio verbleef Nand op wandelafstand van het Flageyplein op kamers in de Elyzeese Veldenstraat te Elsene. Het huis was eigendom van Mevr. Weduwe Coppens, de moeder van de gedecoreerde Belgische gevechtspiloot uit de Eerste Wereldoorlog Willy Coppens de Houthulst. Zijn merkwaardige en heldhaftige geschiedenis vind je hier (artikel op VRT nieuws site van dit jaar).

(Foto hierboven uit het VRT artikel: ” Op 3 augustus 1918 behaalt Coppens zijn 22e zege. Enkele dagen voordien was hij al gedecoreerd door koning Albert. Kort voordien, op 22 juli, had hij op een dag drie observatieballons neergehaald.. Zijn exploten kregen ook in het buitenland een ruime weerklank ( uit de Parijse krant Excelsior, 6-8-1918, BnF Gallica)

Van haar vond ik twee brieven in het archief én een foto: de eerste brief om Nands moeder moed in te spreken bij het begin van zijn gevangenschap, de tweede bij het einde als antwoord op de advocaat van Nand, die vroeg of zij haar of haar zoon als voogd voor Nand wou optreden bij zijn vrijlating in 1949. Haar antwoord was minder positief dan haar eerste brief…

Weduwe Coppens in haar huis (foto uit archief Sim):

1944: 1ste brief van Weduwe Coppens aan de moeder van Nand toen hij enkele maanden gevangen zat, de huur voor zijn kamers in Elsene bij haar moest toen worden opgezegd:


Vous direz bien de ma part que vortre fils, que je souhaite qu’il garde courage et espoir, quelles que soient les conditions de vie. Il n’existe pas de vie qui n’ait son haut et son bas. Pour ma part, j’ai passé un long temps très bas – il y a un peu plus de  10 ans – et, je regrette de m’être désespérée.
Après, il trouvera la vie très belle. D’ici là, il a la chance de pouvoir occuper son esprit, de créer de >

> belles choses. C’est le travail qui sauve. Je regrette de n’avoir pas compris cela dans le temps, mais a présent, plus rien je crois ne pourrait m’abattre.
C’est le moral que je souhaite à votre fils.”

1949 Brief advocaat:

1949: antwoord Weduwe Coppens



“Monsieur,
Votre lettre de 11/8 me parvient ce jour. La demande que vous m’y exposes me surprend, car je ne puis accepter le rôle que vous me proposes.
Certes, ainsi comme je l’ai déclaré dans le certificat remis a son défenseur, lors du procès, pendant les quatre années ou il a été mon locataire, la conduite de Mr. V. n’a donné lieu à aucune critiques, car il ne recevait chez moi absolument personne et vivait tranquillement, mais j’ai appris que par ailleurs il se rendait à des réunions d’ordre nouveau, se mélait à des mouvements de flamingantisme aigü, et, de plus, j’ai lu une Ode à Hitler tellement dithyrambique, que tout patriote ne peut admettre : un vaincu – ce que nous paraissons être alors – ne prône pas de telle façons son vainqueur.
Quant à mon fils qui habitait en Suisse, ik ne peut être, en son état de cause, se porter garant pour Mr. V. qu’il ne connaît absolument pas.
Je regrette de devoir opposer ce refus, en égard aux parents de Mr. V., que je ne voudrais pas désobliger, tout cela étant fort pénible pour eux, mais, au contraire, je dois m’abstenir.
Je vous présente, Monsieur, mes salutations.”

De brief is geschreven op hoofding van het “Hotel Du Parc – La Panne”. Dit hotel bestaat nog steeds; De zoon van Weduwe Coppens verbleef hier, eerst met vakantie, daarna permanent. Ik vond er dit artikel over met enkele foto’s.