{"id":1721,"date":"2018-09-30T19:13:02","date_gmt":"2018-09-30T19:13:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/?page_id=1721"},"modified":"2024-03-15T20:26:17","modified_gmt":"2024-03-15T19:26:17","slug":"brieven-aan-nand-1989-1994","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/de-zingende-ziel-der-dingen\/huwelijksleven\/1989-2014-sim-de-weg-alleen\/brieven-aan-nand-1989-1994\/","title":{"rendered":"Sim: “Brieven aan Nand” mei 1989-januari 1995"},"content":{"rendered":"

Opmerking: Na het overlijden van Nand is Sim begonnen met hem brieven te schrijven, net als in hun liefdesjaar 1950-1951, maar nu is er geen antwoord meer, hoewel… Het pijnlijke gemis blijft, en jarenlang zal dat zo blijven, tot Sim eindelijk opnieuw kan samen zijn met hem voorbij de dood, een kwarteeuw later, op vrijdag 13 maart 2015 (een vrijdag de dertiende…).
\nHelemaal uitgeput en verteerd, sterft ze op het middaguur in de armen van haar zoon en dochter. Sim werd 95 jaar.
\nDeze “brieven aan Nand” tonen op aandoenlijke wijze hoe verscheurend een gemis kan zijn, en kan blijven…
\n<\/em><\/p>\n

Het manuscript, meer dan 200 bladzijden, bestaat voor een groot deel uit getikte pagina’s, naar het einde toe gaan die langzaam over in handschrift over de periode mei 1989 na het overlijden van Nand tot januari 1995.<\/em><\/p>\n

Het tweede manuscript behandelt de jaren 1995-2007 en is eveneens getiteld “Brieven aan Nand”, zie aldaar<\/span><\/a>.<\/em><\/p>\n

Hieronder volgt een onvolledige versie van het eerste manuscript (1989-1995), de volledige tekst kan geraadpleegd worden op de afzonderlijke jaartallen:<\/em><\/p>\n

1989<\/span><\/a>
\n1990<\/span><\/a>
\n1991<\/span><\/a>
\n1992<\/span><\/a>
\n1993<\/span><\/a>
\n1994<\/span><\/a>
\n1995<\/span><\/a><\/p>\n

Het wordt langzaamaan duidelijker dat Sim het landhuis zal moeten verlaten, en dat wordt voor haar een lange lijdensweg die vijf jaar zal duren.
\nInnerlijk is het een voortdurende kommer en droefenis, die ze voor de buitenwereld verbergt. Enkel haar dagboek biedt een luisterend oor voor haar aanhoudende verzuchtingen en angsten…<\/em><\/p>\n

Deze diepe treurnis is te begrijpen, ze staat in schril contrast met de passie uit de liefdesbrieven, bv. in Brief nr.37<\/span><\/a> (14 november 1950) schrijft Sim:\u00a0<\/em><\/p>\n

“Ik beantwoordde je brief\u00a0 tot mezelve maar bleef haperen aan het eerste woord: Mijn Nand ! Mijn lief! Mijn tijdeloze! Mijn Heerlijke! Mijn begenadigde! Mijn Schepper! Mijn Ziener! Mijn verlangen geloof en vertrouwen! Synthese voor die wereld die ik betrachtte maar nooit alleen bereiken zou. Hoe zou ik je niet volgen. Wie zou er met jou niet de hoogten verwerven kunnen. “<\/em><\/p>\n

(Ik heb een citaat van Nand dat Sim hieronder aanhaalt als titel gegeven, want\u00a0 Nand wordt inderdaad herinnerd om \u00e9\u00e9n of twee gedichten die met zijn naam verbonden blijven, maar ik betwijfel of hij tevreden zou zijn over welke het uiteindelijk geworden zijn… deze bedenking viel me pas op bij het overtikken, want het citaat kende ik al lang. )<\/em><\/p>\n

1989<\/strong><\/p>\n

“Mocht ik maar blijven voortleven met \u00e9\u00e9n of twee gedichten, ik zou al tevreden zijn…”<\/strong><\/p>\n

manuscript blz. 1:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

(blz.1)
\nBrieven aan Pips,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 mei 1989<\/p>\n

Je bent weg pips, we hebben het al weken zien aankomen en jij wist het blijkbaar niet; of heb je toch mijn aanhoudend smeken gehoord in je heldere witte kamer: \u201cPips word beter, want we moeten in juni naar zee!\u201d. ik had dit afscheid al vorig jaar gevreesd; maar je hebt toen gevochten tegen het onvermijdelijke. Jij hebt toch je hele leven gekampt; sterk en krachtig zoals een eik die niet valt maar splijt. Het is hier ontzettend stil in de kamer. Ik weet dat je niet schuivend de studio zult binnenkomen en vragen of de thee klaar is en of de merel fluit, neen ik zeg het zelf stilletjes voor me uit, nauwelijks hoorbaar, maar zeer bewust.<\/p>\n

De nacht was \u201cunheimlich\u201d. Ik heb de schemerlamp laten branden in de galerij boven want er stond een vreemde auto v\u00f3\u00f3r het \u00a0huis geparkeerd. Ik ben een paar keer gaan kijken tot ie omstreeks 1 u. verdwenen was. Het werd niet helemaal donker buiten en de meinacht was reeds zomerzwoel. We zouden op 1 juni naar zee gaan. Jij had er toch zo naar verlangd. Ik zie nu met angst de volgende maand tegemoet omdat elke dag me herinneren zal hoe het zou kunnen zijn zoals de vorige jaren. Ik heb mijn dagboek doorbladerd en bemerk dat het toch ook een kommervolle tijd was. Weet je nog die maanden v\u00f3\u00f3r de ingreep en je geest dwaalde soms af; het was nog pijnlijker dan het feit dat je niet meer gezwind over de dijk kon wandelen. We hebben toen die rolwagen geprobeerd waarvan je vroeger zei: \u201cals ik ooit daar moet inzitten, dan ben ik liever dood!\u201d. Maar jij hing nog met alle vezels vast aan het leven met mij en de kinderen, al waren er die ongemakken van de laatste jaren.<\/p>\n

Ik heb gisteren een paar dozen uit de ingemaakte kasten gehaald en plots werd ik hevig teruggegooid in de verrukkelijke verlovingstijd. Ik heb vannacht de brieven gelezen, bijna veertig\u2026 in je sierlijk handschrift<\/span><\/a>. Het was heel laat of vroeg zoals je wil toen ik onrustig ben ingeslapen. Nu liggen ze hier op het salontafeltje en ik neem ze nu \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n en herleef intens de dagen van toen, de herinneringen zitten vol zon en zeelucht zodat het me hier in huis te eng wordt. Ik ben daarstraks door het hoge gras gelopen, je weet dat we het de eerste jaren ook maar lieten wild groeien; de vader van Karel kwam dan hooien, misschien zal ik de nieuwe boer vragen. Jij had zo graag dat het grasperk er keurig uitzag zodat je ongehinderd kon wandelen tot beneden in de boomgaard of tot het schapenhok waarop je de witte zwaan had geschilderd.<\/p>\n

Nu maar pas bemerk ik hoe jij in je brieven mij hebt opgevoed en doordrongen van je eigen visie op mens en maatschappij. Jij spiegelde er onze toekomst in voor verheven boven de trivialiteit van de
\n(blz.2)
\ngewone sleur. Het is of ik nu maar pas de dieper zin van je beschouwingen vat en mijn God, ik kan het je niet meer zeggen. Het doet afschuwelijk pijn, soms prangt een golf van weemoed mijn ademhalen dicht tot de verlossende snik.<\/p>\n

Ik ben zo-even naar het gemeentehuis geweest met ons trouwboekje en mijn identiteitskaart, er moesten ook handtekeningen gelegaliseerd. Ik heb het trouwboekje teruggekregen en dacht dat je overlijden erin zou vermeld zijn. Men was het vergeten en het gaf me een gevoel van opluchting. Vreemd hoe kleine dingen je plots hevig treffen; zoals de nietszeggende berichten van medeleven naast de andere ontroerd en gemeend. Twee vermelden me als weduwe Ferdinand Vercnocke en dat doet weer zo\u2019n pijn. Ik weet nu dat ik bij gelegenheid in een blijk van medeleven dat nooit zal schrijven.<\/p>\n

De zon zit weer zomers te glooien al een hele week sinds jij verdween. Als ik straks buiten zat even in de zetel zomaar kwam je niet langs de achterdeur schuifelend en vragend een tikkeltje aarzelend \u201cwanneer eten we\u201d. Ik heb vorige week nog twee borden klaargezet; het was afschuwelijk ontnuchterend. Gelukkig komt Gd. het weekend hier doorbrengen. Ze heeft je atelier ingepalmd en zit aan je bureau. Gisteren was de familie compleet voor de verjaardag van G. Het werd weer het klassieke jarenlange ritueel maar jij zat niet meer aan je vertrouwde plaats. Niemand maakte er een opmerking over maar we communiceerden dezelfde gedachte. Weet je nog die meienamiddag toen G. zich aanmeldde? Tante stond mij bij maar jij verdween in het bos dat net tegenover de materniteit lag. Toen jij terug om vijf uur aankwam (je eerste was er al van drie uur) en je aarzelend je hoofd naar binnenstak en tante je proficiat wenste met je verse dochter klonk er wel een tikkeltje ontgoocheling door in je stem. Jij had een zoon verwacht. Hoe kon je weten wat een schat je toen in je forse handen hield? Twee jaar later ging je wens in vervulling en nu stoeiden gisteren je zes kleinkinderen onder de waterkraan proestend en hijgend van uitgelaten pret. Het was bijna hetzelfde tafereeltje als tweede paasdag toen jij met ons op het terras zat en je de kleine badmintonraket olijk als gitaar gebruikte. Zo sta je nu op de foto\u2019s de laatste waarop we allen saam de volledige kring maken\u2026<\/p>\n

Pasen 1989, Weerde, laatste foto’s met Nand:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zelfde dag: Nand met ‘de kleine badmintonraket olijk als gitaar gebruikend’:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ik heb de was opgehangen er was nog een pyjama van jou bij en je blauw onderlijfje dat je droeg toen we je op 10 april noodgedwongen moesten wegbrengen. Ik ben bijna die vreselijke weken vergeten dat je in coma lag, ik maak onwillekeurig de brug naar de tijd dat je nog hier met je boeken urenlang te lezen zat. Je boeken liggen er nog steeds en je brillendoos ligt er grijpensklaar. Overal liggen nu jouw bundels als het me te erg wordt lees ik \u00e9\u00e9n van je verzen; weet je dat mooie \u201cMijn blonde lief in het rijpend koren\u2026 en voel je mijn adem op je gezicht\u201d. Het was ook het gedicht dat Anton Van Wilderode op de viering las<\/a><\/span>.<\/p>\n

\n

“Mijn lief staat in rijpend koren”:
\n<\/em>
\n\"\"<\/a><\/p>\n

\n

(3)
\nHij wou ook voorgaan bij de eucharistieviering van je laatste afscheid maar een aanval van diabetes en bloedstoornissen hebben het hem belet, toen hebben we een beroep gedaan op John van Echelpoel, je weet die oud-collega van Assumpta. je had er ooit esoterische gesprekken mee en hij was je zeer genegen.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nOnze-Lieve-Vrouw-Ter Duinen kerk, Mariakerke (foto niet vd afscheidsviering)
\n<\/em>
\nHet was vorige donderdag (= 18 mei 1989<\/em>) \u00e9\u00e9n van de weinige zomerse dagen in mei, hoe dikwijls reden we met onze kustvakantie onder een druilerige sombere hemel, de weergoden hebben je stralend begeleid. Het intieme Duinenkerkje geurde naar de meibloesems en de zoele zeebries waaide strelend in mijn gezicht. Je was er meer dan ooit aanwezig, toen de kinderen de meiklokjes (ik had ze nog in de vroegte in de tuin gegaard\u2026 de laatste) op de sepiabruine urne legden. Ik had even hetzelfde gevoel als in de abdij tijdens je viering<\/a>: een onwezenlijke werkelijkheid. Toch waren er een tiental, voor mij vreemde aanwezigen, die ontroerd de viering volgden. Achteraf bleken het nog verre verwanten van jou die het bericht van je bijzetting in Oostende \u2019s zondags in de mis hadden vernomen. De kinderen waren er zeer van aangedaan en besloten een eerstvolgende tijd je stamboom op te sporen.
\nDe grafkelder, waar je steeds zo bekommerd om was, hebben we gans laten vernieuwen. De bronzen lettertekens van de Vernocke namen glansden hevig op uit het donkere marmer.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

We stonden ervoor verwezen en verstild zonder misbaar maar ik voelde toen jouw levenskracht in mij wegvloeien trager en trager tot er niets meer was dan \u201cdor loof en uw verloren spoor<\/span><\/a>\u201d. We hebben het maal gebruikt in \u201cDe Kinkhoorn\u201d op de dijk, het was er duf en benauwd, daarna zijn we uit Mariakerke naar Oostende gereden langs de Koninginnelaan 25. We hebben voor je oudershuis aarzelend gepoogd je beeld op te roepen in die tijd.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

(f<\/em>oto: Google Streetview, september 2014)<\/em><\/p>\n

Toen we langs het domein van de koninklijke villa het open water bereikten en de verkwikkende zeelucht de hete middaglucht temperde wist ik meer dan ooit hoe erg je moet geleden hebben om Oostende je thuishaven te verlaten. Heb je zelf niet dikwijls herhaald dat je in Weerde woonde maar er niet leefde?<\/p>\n

In de avonduitzending riepen ze het bericht om van je afsterven: kort verwijzend naar je Noorse inspiratiebron. Ik heb het zelf niet gehoord vrienden zeggen het ons. Voor T.V. was je al zoals \u201cDe Standaard\u201d het zaterdag schreef \u201cDoor de jongeren niet gekend en door de ouderen vergeten\u2026\u201d dus hier gaf men het bericht niet door. Ik denk maar steeds aan je woorden \u201cMocht ik maar blijven leven met \u00e9\u00e9n of twee gedichten ik zou al tevreden zijn\u2026\u201d Nu ik de vele brieven krijg waarin je heengaan zo oprecht wordt betreurd, weet ik dat je niet vergeten zult worden.
\n(4)
\nZe liggen hier naast mij: sommige in onhandig en bevend geschrift de ouderen die je hebben bewonderd tijdens de mobilisatie, jongeren ook die je via mijn lessen in Assumpta hebben gekend. Het is ontroerend en troostend tegelijk. Ook vele telefoons (al zou ik ze liever niet beantwoorden) getuigen van een oprecht medeleven. Ik heb boven een paar dozen onder handen genomen. Het is zeer vermoeiend werk; ik weet dat je er eens aan begonnen was en je het opgaf want het is zenuwslopend. Dan nam ik maar je onvoltooide memoires ter hand. Het bracht me terug in de tijd van de mobilisatie, je schrijft daar over de eerste bombardementen; ik had het er ook over in mijn langzaam voortschrijdend boek (ik heb er sedert 12 mei niet meer aan voortgewerkt, mijn hoofd stond er niet naar).<\/p>\n

Ik heb nu de foto\u2019s saamgebracht voor het bedankkaartje. B. is binnengekomen en heeft er eentje uitgekozen. We hebben eigenlijk niet kunnen praten want er was burenbezoek.
\nIk heb de tekst gekozen \u201cSterrennacht\u201d, B. vond het ook goed.<\/p>\n

\n

Gedicht “<\/em>Sterrennacht<\/span>” van Nand:<\/em><\/p>\n

Lichtjaren ver<\/em>
\nwil ik eenmaal leven,<\/em>
\nmoeiteloos stijgen<\/em>
\nin het grote zwijgen,<\/em>
\nopgeheven<\/em>
\ntot een zuivere ster<\/em><\/p>\n

Lichtjaren ver<\/em>
\nwil ik lichaamloos wonen<\/em>
\nvoor aeonen en aeonen<\/em>
\nin het rein verschiet<\/em>
\nder zalige kometen,<\/em>
\n\u00e9\u00e9n met het weids gebied<\/em>
\ndoor maten niet te meten.<\/em><\/p>\n

En dan: vergeten<\/em>
\nhet aardse leed<\/em>
\ndat het hart vervreet;<\/em>
\nvergeten, hoon en haat,<\/em>
\nde smart der smaad,<\/em>
\nder ongerechtigheid;<\/em>
\nvergeten, de wrange spijt<\/em>
\nvan de machteloze daad.<\/em><\/p>\n

En eindlijk, eindlijk weten:<\/em>
\ndit onbegrijpelijk bestel<\/em>
\nmet zijn hemel en zijn hel<\/em>
\nzijn nood en benauwenis<\/em>
\nkalm en koen doorgronden \u2013<\/em>
\nde sleutel gevonden<\/em>
\ntot de grote geheimenis,<\/em>
\nkennen<\/em>
\nde Onbekende.<\/em><\/p>\n

\n

Ik denk dat ik ook iets zal schrijven, zoiets als een laatste brief aan pappie. Ik kan dan eens zeggen dat er nog zovele je kennen en in het hart dragen; het zal dan een repliek zijn op de Standaard waarin Hugo Vanhoof zei: \u201cde jongeren kennen hem niet en de ouderen zijn hem vergeten\u201d; daar heeft al een briefschrijver op gereageerd. Dat deed goed. Vanavond zal ik eraan verder werken als ik het kan zonder huilen want soms breekt de stroom buiten de oevers en moet ik mezelf in toom houden. Daarjuist zat ik even buiten, er waaide een frisse bries en het terras was wat afgekoeld. De bomen ruisten en als ik mijn ogen sloot was het alsof de zee in de kruinen zong. Ik vroeg me toen af waar is onze pappie nu, zou hij me nu zien en weten hoe ik voel, er besloop mij weer een ondraaglijk gevoel van ongeloof en verwarring, kon ik maar weten dat je ergens was, dat je ergens kon helpen, ik weet dat je het zou doen. Ik heb iets gedaan wat ik mij verboden had, ik heb overal je foto\u2019s gezet, ik zal er een paar lijstjes voor kopen. Voor mij staat die van Kerstmis \u201983 waar je me stevig vasthoudt en we lachen beiden beaat en gelukkig (ik had ook een flinke taart in de handen!), daarnaast stappen we beiden gearmd over de zeedijk in Oostende; het was een zondag en tante vergezelde ons. We hadden in de mis in Gistel onze naamafroeping gehoord \u201cde eerste roep\u201d. Ik denk dat dat nu niet meer gebeurt want ik hoor het niet meer in de zondagse mis, er is ook zoveel veranderd. Eigenlijk horen we niet meer in deze verdwaasde wereld thuis. Als ik even T.V. opzet kan niets mij meer interesseren, zelfs mijn geliefde \u201cchiffres et lettres\u201d, het boeit mijn niet meer. Misschien begin ik verder te lezen in Bodiffees \u201cRuimte voor Vrijheid\u201d? Je kaartje steekt er nog in tot waar je las\u2026toen je me zei \u201chet is nogal zwaar, ik zal even verpozen\u201d.<\/p>\n

Het is vandaag 24 mei, ik ben vroeg opgestaan en ben aan de tekst begonnen van het bedankingskaartje.\u00a0 Het is ontroerend werk en tussendoor ga ik even naar buiten.\u00a0 Het is tropisch warm zelfs onder de zonnescherm.\u00a0 Er kwamen weer veel brieven vol medeleven.\u00a0 Het troost me maar het wordt me soms toch wat te machtig.\u00a0 Ik heb verschillende telefoons gehad een heel lange van Mevr. Van Brussel.\u00a0 Ze vertelde mij van het leed in haar familie en ik voelde me met haar opgenomen in een zee van troosteloosheid.\u00a0 Ook Jenny Van Osmael kwam even informeren.\u00a0 Ze bekommerde zich erg om haar 97-jarige moeder, die in een geriatrie verblijft en die ze elke dag met de dood in het hart gaat opzoeken: \u201cMijn God\u201d zegde ik tot me zelf \u201cwaar is er nog vreugde te bespeuren in dit aardse bestaan.\u201d\u00a0 Mijn tekst is afgewerkt.\u00a0 Het is bijna halfacht.\u00a0 Plots komt Bert\u00a0(nvdr: broer van Sim)\u00a0<\/em> binnen.\u00a0 Hij is naar de schieting geweest in Antwerpen.\u00a0 We zitten samen in de zwoele avondbries op het terras en ik haal de fles wijn een Pontet-Canet naar boven: een gulle schenking van Marie-Louise\u00a0 Het is godendrank en we mijmeren beiden, turend naar het dieprode glas, over onze jeugd en over een toekomst die zich niet meer zo denderend aanbiedt.\u00a0 Bert kommert wat over zijn zonen, zijn leeftijd en zijn ongemakken.\u00a0 Ik luister maar half en voel, onder de roes van de wijn, een onzeggelijke weemoed over mij heenkomen.\u00a0 Wanneer hij wegrijdt sluit ik alle deuren.\u00a0 De voordeur is nogal weerbarstig.\u00a0 De warmte heeft het slot uitgezet en ik heb alle moeite om het ijzeren tongetje in de gleuf te laten klikken er komt een schroevendraaier aan te pas.\u00a0 Ik ga nu maar slapen en het lukt tot vijf uur.\u00a0 De zon zit weer rood gloeiend als ik naar de galerij ga en door het venster kijk.<\/p>\n

Ik heb weer een doos uit de lange kast in de atelier gehaald en ik begin weer het zenuwslopend werk van het tri\u00ebren.\u00a0 De brieven liggen nogal dooreen.\u00a0 Als alle dozen nagekeken zijn zal ik ze \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n weer op volgorde klasseren.\u00a0 Opnieuw zijn er weer brieven toegekomen een heel bijzondere van M.L.\u00a0 Ik maak het pak boeken klaar voor Zr Margo.\u00a0 Ze zal ze nog verdelen onder de verpleegkundigen die erom vroegen. Ik ga naar de bank met de formulieren en naar de drukker.\u00a0 Toekomende week zal de drukproef klaar zijn.<\/p>\n

In de namiddag ga ik naar Alice en de priester ze zijn ontroerd als ik over de laatste dagen van Pips vertel.\u00a0 We raken ook even het probleem aan van het huis.\u00a0 Ze zouden ervoor voelen het uit de hand te verkopen.\u00a0 Wat zou ik niet geven als er een oplossing voor komt, maar het hangt niet van mij af.\u00a0 Ik rij van Mechelen ineens door naar Kortenberg.\u00a0 De zoontjes stoeien in hun zwembadje.\u00a0 B. haalt een vriend af in Melsbroek.\u00a0 Ik wacht niet en ben tegen zes uur opnieuw thuis.\u00a0 Ik eet maar wat uit de hand en drink de laatste slok wijn die overbleef na het bezoek van Mr pastoor vanmorgen, die kwam mij verwittigen dat er een mis voor Pips zal gecelebreerd worden op 4 juni.\u00a0 Nu wacht ik op J. die in Mechelen een vergadering had.<\/p>\n

Vrijdag 26 mei.\u00a0 Het is mistig buiten zoals in de hete zomerdagen als de zon maar tegen de middag doorbreekt.\u00a0 Ik ben al om vijf uur bezig de overvolle dozen uit de lange muurkast te halen.\u00a0 Ik vind er een ontroerende brief in van je moeder uit de tijd van je laatste weken hechtenis.\u00a0 Wat een liefderijke bezorgdheid en eindeloze weemoed en verlangen spreekt uit haar eenvoudige formulering van verdoken leed.\u00a0 Ik denk aan jou en verplaats me in de tijd toen je dat las.\u00a0 Ik huil wat en doe voort.\u00a0 Je grote zakdoeken komen me nu goed van pas!!<\/p>\n

Het is vandaag juist twee weken geleden sinds Zr. Margo opbelde \u201cPappie is overleden \u2026\u201d\u00a0 Ik herinner me flarden uit je gedicht \u201cIk droomde, droomde dat ik je verloor en eenzaam voor een donker water stond \u2026\u2026 en ik vond niets dan dor loof en uw verloren spoor \u2026.. uw oog was van lang wenen rood \u2026\u201d
\n(nvdr: zie liefdesbrief nr. 30<\/span><\/a>\u00a0van 26\/10\/1950)
\n<\/em>\u00a0Was het een verscheurend visioen dat je toen al zag?\u00a0 Zijn dichters niet a.h.w. profeten die in de toekomst staren?\u00a0 Ik stuurde een brief naar de Standaard om mijn ongenoegen te uiten voor de fouten in het overlijdensbericht.\u00a0 Jij zou het ook onmiddellijk opgemerkt hebben de voorkeursspelling veranderde men in facultatieve.\u00a0 Het verspringen van een regel enz.<\/p>\n

In Pallieterke staat een heel lang bericht over jou.\u00a0 Mooi.\u00a0 Je zou het zeker geapprecieerd hebben.\u00a0 Hoe kon de schrijver zo duidelijk weet hebben van je houding tijdens je bezetting en je verdediging met zelfs de verzachtende omstandigheid van het vonnis \u201comdat hij in opstand kwam tegen de verknechting van ons volk tegen het nazi \u201dimperialisme\u201d.\u00a0 Je weet je hebt het zo dikwijls herhaald.
\n(nvdr: zie de pagina “Pallieterke<\/a><\/span>“)
\n<\/em>In de namiddag ben ik met G. gaan wandelen in Leuven\u00a0 We dachten beiden aan de tijd dat we met jou dan een afspraak maakten in \u00e9\u00e9n of andere \u201ckonditorei\u201d met de marsepeinen gebakjes, en we dan ongerust waren als je te laat op de afspraak verscheen omdat je te lang verpoosd had bij Bouts \u201cLaatste Avondmaal\u201d in de St-Pieterskerk.<\/p>\n

Dirk Bouts (1410-1475) Laatste Avondmaal met zijpanelen<\/a><\/span>\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Vanavond bij het terugkeren heb ik S. meegebracht voor het weekend.\u00a0 We zijn vroeg gaan slapen want ik was heel moe.\u00a0 Ik heb weer uitslag op mijn lip.\u00a0 Je weet dat we dat afwisselend cadeau kregen als we gestresseerd waren of te bekommerd werkten.\u00a0 Ik zal nog ettelijke weken nodig hebben om die vele slapeloze nachten van zorg en angst in te halen en toch probeer ik eraan te denken om de afschuwelijke pijn te milderen van het besef dat je me nu niet meer nodig hebt.\u00a0 De moeder van E. schreef het treffend \u201cHet is niet de pijn van het snijden dat ondraaglijk is, wel het afgesneden zijn.\u201d
\n(nvdr: is een citaat uit het\u00a0 gedicht “Sotto Voce<\/a>” van\u00a0M. Vasalis<\/span><\/a>)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>
\n(Sint-Martinuskerk Weerde)<\/p>\n

Zondag 27 mei.\u00a0 Blakende zon \u2026 We gaan beiden naar de mis van 10 u.\u00a0 We zitten wat te vroeg in de kleine gotische kerk waar het zonlicht pasteltinten doorstraalt tot in de donkere zijbeuk waar flikkerende kaarsen het Mariabeeld eren.\u00a0 Ik denk aan Pips toen ik hem voor de laatste keer zag verstard als een arduinen beeld in de witte kleine ziekenkamer.\u00a0 Ik kan mijn tranen moeilijk bedwingen.\u00a0 Mijn God geef me de sterkte niet toe te geven aan de verterende golf in mij want straks zal de pastoor wellicht voor de aankondiging van de herdenkingsmis de naam van Pips afroepen \u2026 G. komt de namiddag bij mij doorbrengen.\u00a0 De zusjes zijn nu volledig.\u00a0 Ze stoeien in de badkuip die ik buiten met de waterslang heb gevuld.\u00a0 Ze kraaien en proesten van pret.\u00a0 Het gras verdort onder de hitte van de nanoen.\u00a0 Gisteren was B. er ook met Bt. en W.\u00a0 Ze hebben met S. verpleger gespeeld.\u00a0 W. was het slachtoffer die in de spoedgevallen was binnengebracht en dan in de intensieve werd verzorgd.\u00a0 Hij laat zich gewillig omzwachtelen en beleeft er zelf een danige pret aan.\u00a0 Ze spelen het met een ernst die me vertedert en terzelfdertijd weemoedig <\/a>maakt.\u00a0 God geve dat ze het nooit in werkelijkheid moeten beleven.\u00a0 Zondagavond valt de stilte over het huis en loert de eenzaamheid in alle hoeken van de schemering.\u00a0 Ik wil wat T.V. kijken maar duw gauw de knop terug in.\u00a0 De nacht is mij, sinds lang, genadig en de slaap bevrijd met van het onophoudelijk denken en angstig piekeren over wat nu komen zal.<\/p>\n

Ik ga in de ochtend naar het gemeentehuis om m\u2019n identiteitskaart te vernieuwen.\u00a0 De bediende werkt traag en ietwat onbeholpen.\u00a0 Nu staat mijn naam erop: weduwe Ferdinand Vercnocke.\u00a0 Het doet pijn en de overdreven aanhaligheid van Stef, die er toevallig ook is, weer ik af.\u00a0 Hij meent het goed maar denkt dat ik gezelschap behoef in mijn eenzaamheid.\u00a0 Ja, eigen volk dat wel of heel intieme vrienden zoals Marie-Louise vb.\u00a0 Vannacht overviel me een onweerstaanbare drang om weer te klasseren.\u00a0 Daar liep ik dan rond: alle kamers hel verlicht en de propvolle dozen minderden tergend langzaam.\u00a0 Mijn God wat heeft hij gewerkt en geschreven, geschreven.\u00a0 Het ligt jammerlijk verspreid over de verschillende kasten en mappen.\u00a0 Ik vind mijn eigen brieven in een doos en, ontroerend moment, in een klein doosje het treinkaartje dat hem op de <\/a>bewuste 1ste<\/sup> ontmoetingsdag naar Deurle aan de Leie bracht.\u00a0 De uitnodiging voor het tuinfeest op de Kriekenberg bij de familie Welvaert lag er bij en in de benedenhoek mijn thuisadres, haastig in potlood geschreven.\u00a0 Ik heb de namiddag herleefd en zal in de doos ook de foto bergen die Jan Lancsweert toen van ons vrolijk gezelschap nam \u2026\u00a0(zie de pagina “Het Tuinfeest<\/span><\/a>“)<\/em><\/p>\n

de foto:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Het is 30 mei.\u00a0 Vorig jaar waren de valiezen al gepakt om naar zee te vertrekken.\u00a0 Ik dacht eraan toen ik voor het jongenstehuis wat ondergoed en kledingstukken van jou in de grote koffer legde.\u00a0 Je hoeden heb ik uit de ridderkast gehaald en opgeborgen, ze geurden nog naar jou zodat je bijna lijfelijk aanwezig was; \u2018k zal weer moeten huilen.\u00a0 Het zal een lange dag worden want ik ben weer vroeg opgestaan.\u00a0 Er kwam weer post met brieven van medeleven \u00e9\u00e9n was bijzonder aangrijpend.\u00a0 Hij kwam van Leo Vanhee uit Spanje.\u00a0 Hij herinnerde aan de hechtenistijd en dat jij voor hem als een vader was.\u00a0 Ik weet dat je mij ervan vertelde je noemde hem \u201cmijn zoon\u201d of \u201cjongeling\u201d.<\/p>\n

(nvdr: Leo deelde als jongeling de cel met Nand)<\/em><\/p>\n

G. telefoneerde; ze was opgetogen omdat hun werk \u201cwaarde-opvoeding bij de jeugd\u201d voor twee jaar kan voortgezet worden.\u00a0 Magda Vandeputte kondigde haar bezoek aan met Marie-Louise donderdagavond.<\/p>\n

Ik heb al verschillende dozen opnieuw in de lange kast gezet maar de ingemaakte puilt nog uit en wacht op behandeling; ik zal het toch even moeten stop zetten want door het manipuleren van al die papieren worden mijn handen zo droog en ik vrees opnieuw die akelige pijnlijke kloven, je weet hoe ik daar mee aan de sukkel ben soms.<\/p>\n

Vandaag woensdag kwam Begga Andries op bezoek, ze was vergezeld van een jonge man die een trouwe fan van jou is.\u00a0 Deze was ontroerd verbaasd over je enorme werkkracht.\u00a0 Ook pa Andries een krasse 95-jarige wou volgens Begga niet thuis blijven.\u00a0 Hij heeft in jouw zetel een dutje gedaan terwijl we in huis rondgingen.\u00a0 Op dat ogenblik kwam B. binnen met E. en de drie knapen en gangen en kamers vulden zich met tomeloos leven!\u00a0 Toen ze om zes uur weggingen keerde ik weer terug alleen in de grote stilte.\u00a0 Het is altijd een kwaad moment bezoek te zien verdwijnen want we kunnen saam onze commentaar niet meer kwijt.\u00a0 Ik weet nu dat het lang zal duren vooraleer ik die ondraaglijke benauwenis zal kwijt raken of \u2026 zal het ooit??\u00a0 Ik voel me wegzinken in een ijle ruimte en grijp en grijp.\u00a0 Kon ik maar je grote warme hand weer voelen zoals die laatste namiddag\u00a0 ik wist wel dat het hopeloos was en toch voelde ik je nog zo dicht bij me.\u00a0 Iedereen zegt en schrijft me dat ik niet mag treuren maar gelukkig zij omdat jij zo uitzonderlijk was en voor velen heel bijzonder.<\/p>\n

Ik hoorde het tweede pianoconcerto van Rachmaninof.\u00a0 Je weet dat we daar saam naar luisteren en ieder zijn eigen gedachtewereld volgde.\u00a0 Nu ben jij er constant in aanwezig.\u00a0 Ik ben je kwijt en toch ben je nog heviger dan ooit bij mij en \u201cwaar ik ga of sta\u201d.\u00a0 Het sapje in de morgen, het kopje thee, de summiere middagmalen.\u00a0 Je weet dat ik ooit zei \u201cmocht ik alleen zijn \u2018k zou maar aan tafel gaan als ik honger voel\u201d.\u00a0 Nu zijn zelfs de uren waarop we saam aan tafel gingen \u2013 jij stond zo op stiptheid -12 u. 5 u. verdrietige momenten.<\/p>\n

“Adagia Sostenuto” uit het 2de pianoconcerto van Rachmaninof:<\/em><\/p>\nhttps:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Rachmaninov.mp3<\/a><\/audio>\n

Het is 1 juni.\u00a0 B.’s verjaardag.\u00a0 Ik ben vannacht even naar buiten gaan kijken.\u00a0 Ik hoorde de nachtegaal niet die jij 34 jaar geleden wel beluisterde toen tante je vanuit Ukkel opbelde dat ons een zoon was geboren.\u00a0 Je was de vooravond opgebleven naast de telefoon vertelde je mij \u2019s anderendaags in spanning afwachtend.\u00a0 Je hebt toen in \u00e9\u00e9n trek het intens doorvoelde vers geschreven \u201cIn diepe nacht mijn zoon wordt gij geboren, uitverkoren in een bestaan van logen en vertoon zij u dit uur.\u00a0 Leef schoon als deze stilte kind \u2026..\u201d\u00a0 Ik kan het helemaal uit het hoofd en heb het dan stil voor mij gepreveld en voelde de wijding weer van die vervlogen tijd.<\/p>\n

(nvdr: gedicht op het geboortekaartje:)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ik heb het licht aangeknipt en zag voor mij het doek waar jij zo van hield \u201cde seraf\u201d: aardsonttogen, gevleugeld en onwezenlijk zoals jij nu bent nergens en overal met woorden niet te meten.<\/p>\n

Schilderij “Seraf”:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jij hebt het zelf aangevoeld zo dikwijls geuit in je verzen.\u00a0 Op zoek naar het grote onbekende, de andere oever de zekerheid van een ander bestaan. Of ligt dat zoekende verlangen in ons zelf in \u201chet schrijn van mijn gedachtenis?\u201d<\/p>\n

Begga Andries heeft zo\u00ebven opgebeld.\u00a0 Ze had naar Pallieterke geschreven om de auteur te kennen van het artikel.\u00a0 Ze gaf de naam niet door maar ik kon wel schriftelijk me wenden tot steller dezes.\u00a0 Dat heb ik dan ook gedaan.\u00a0 In de namiddag ben ik naar de drukker geweest voor het nakijken van de proef van het dankkaartje het was een lastig moment \u2026\u00a0 De enveloppe heb ik al meegebracht en schrijf de adressen het zal een lang werk worden: tweehonderd minstens.\u00a0 Het herinnerde mij het titanenwerk tweejaar en half geleden toen ik de uitnodigingen voor je viering verstuurde.\u00a0 Het schijnt nu alles veraf.\u00a0 Terwijl ik even verpoosde kwam B. plots binnen, het gaf me een warm gevoel, hij kwam nog even door gedreven door een onbestemd verlangen van vierendertig jaar geleden toen hij als verse boreling in mijn armen lag.\u00a0 Weet je nog dat jij hem toen verbaasd aanstaarde \u201cHij heeft favories zoals een koetsier\u201d schertste je en toen jij hem in je grote handen nam zag ik hem nog nauwelijks: het kleine tere wezentje waar ik nu tegenop kijk, groot en breed-geschouderd het evenbeeld van jou op die leeftijd.\u00a0 Je weet dat ik het steeds herhaalde hoe afgunstig ik was op die tijd dat ik \u2013 klein Wings meisje \u2013 je nog niet kende niet vermoedde wat ons beider lotsbestemming inhield.\u00a0 Nu bekijk ik je foto\u2019s van toen en zie je zoon erin terug.\u00a0 De kinderen en ook bezoekers vereenzelvigen je beider afbeeldingen met elkaar.\u00a0 Zo leef jij nog intenser voort en wordt de herinnering een bestendige aanwezigheid.<\/p>\n

Vandaag 4 juni is heel de familie saam gekomen, we gaan naar de mis van 10 u.\u00a0 Ze werd opgedragen te uwer intentie.\u00a0 De jongetjes vonden de dienst te lang duren en B. toog met W. en Bt. naar het dorpscafeetje vlak voor de kerk.\u00a0 We hebben dan je naam horen vernoemen en het was weer zo onwezenlijk.\u00a0 Ik heb me dit keer sterk gehouden.\u00a0 Toen we thuis kwamen deed de warmte goed want het verraderlijk en wispelturig weer bezorgde het jong volkje een hele rij hoestbuien, je zou weer bedenkelijk het hoofd hebben geschud en wijze raadgevingen geuit hebben.<\/p>\n

We vierden de verjaardag van B..\u00a0 Met de Roosevelt bij waren we met 15!\u00a0 B. presideerde nu in jouw plaats en de dochters hadden de koude schotels netjes bereid en in de galerij op de lange tafel geschikt.\u00a0 Er werd flink geschranst \u2026 Het was weer de drukte van de grote feestdagen en het klein grut was danig uitgelaten ze begrepen precies niet dat er geen vermanende stem klonk die hun temperament wat wou intomen.\u00a0 Je weet hoe je vroeger naar de stilte van je atelier vluchtte.\u00a0 Toen ze allen vertrokken waren begon de grote opruiming: beneden en boven.\u00a0 Het was goed zo het bezorgde me een bezigheid voor de hele avond.\u00a0 Ik voelde toch dat ik in het grote huis niet alleen zal kunnen blijven.\u00a0 De gedachte maakt de leegte in mij nog groter.\u00a0 Te moeten afscheid nemen van de jarenlange vertrouwde kamers.\u00a0 Och alles is verre van geschikt en aangepast.\u00a0 Er zou veel moeten gerenoveerd worden maar toch.\u00a0 We hebben er straks 38 jaar in geleefd en de kleinste hoekjes spreken een eigen taal.\u00a0 Ik hoorde een Hollandse zangeres een liedje zingen over haar oude huis dat ze moest verlaten omdat het pand gesloopt werd.\u00a0 Het was een teder levensliedje maar ik vond me er geheel in terug.\u00a0 Ik ben nog even naar de bank geweest want ik zal straks bij de drukker de bedankingskaartjes moeten betalen, mijn rekening was nog altijd geblokkeerd.\u00a0 Ik heb de spaarboek op G.’s naam moeten aanspreken.\u00a0 Er overvalt me weer een mateloze weemoed als ik teruggrijp naar mijn dagboek en de pagina lees van een maand geleden.\u00a0 Nog maar een maand, er is zoveel intens beleefd de laatste weken, en het is of je al heel lang weg bent en toch weer niet.\u00a0 Mijn God ik weet het niet.\u00a0 Er komen nog brieven binnen.\u00a0 Ik heb de tekst van Pallieterke laten fotokopi\u00ebren, ik heb de blaadjes netjes geplooid (een heel werkje) en ze reeds in de enveloppes geschoven.\u00a0 Het begint weer te regenen.\u00a0 Het verdorde gras vertoont opnieuw groene sprietjes, het had immers sedert jouw vertrek niet meer geregend.\u00a0 De rozen bloeien en de papaver heeft nog geen enkel jaar zo mooi gestaan.\u00a0 Als de brieven zullen verstuurd zijn en ik de laatste rekeningen en bescheiden zal klasseren, weet ik dat de grote drukte rond je heengaan zal verstillen en de gewone bezigheden van elke dag je gemis nog meer zullen accentueren.<\/p>\n

Alle dankbetuigingen zijn nu verstuurd en ik kan nu volop beginnen met het klasseren van je briefwisseling.\u00a0 Ik heb op je atelier een map gelegd voor elk jaar \u00e9\u00e9n te beginnen met je interneringstijd en de briefwisseling daaromtrent het werden er een dertigtal want de laatste jaren verminderde de correspondentie merkelijk dus vanaf 1980 gebruik ik er \u00e9\u00e9n voor twee jaar.\u00a0 De familiebrieven hou ik apart behalve die van de gevangenistijd en de verlovingstijd die schik ik weer afzonderlijk.<\/p>\n

Ik vond een briefje dat ik naar jou schreef eind oktober 1973 toen je ook in St-Norbertus werd verpleegd voor die kleine speenoperatie.\u00a0 Ik schreef je dat ik de tekst las van Odysseus waar hij als bedelaar vermomd door zijn vrouw Penelope niet herkend werd die zijn wonden verzorgde en die zegt \u201cals de nacht gekomen is lig ik maar stil in mijn bed en ontstellen bittere zorgen mijn kloppende hart \u2026\u201d\u00a0 Duizenden jaren geleden bestond dus het leed even prangend en benauwend.\u00a0 O\u00a0 eender mensenhart.<\/p>\n

Het kaartje voor- en achterzijde:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Het is vandaag drie weken geleden dat je werd bijgezet, morgen vier weken dat het laatste warmtegevoel in mijn hand verdween.\u00a0 Ik zou me nu moeten vastklampen,\u00a0 me vastspijkeren aan alles wat je naliet \u201cme verheugen, blij zijn naast jou geleefd te hebben \u201cin die zin schreven mij honderden getrouwen maar het gaat niet het gaat helemaal niet.\u00a0 Ik ben geen sterke vrouw die haar leed verbergt en glimlacht voor de schijn.\u00a0 Ik ben zoals ik ben, al heb je aan die jonge vrouw van 5 augustus 1950 op de Kriekenberg<\/span><\/a> je beste van jezelf gegeven met een ongewoon geduld de oppervlakkigheid weggeschaafd tot je enigszins een gaver geheel verkreeg al weet ik goed dat ik nooit helemaal geworden ben het ideale beeld van de liefhebbende vrouw en moeder.\u00a0 Jij was die eerste jaren toch onverbiddelijk in je eisen, maar stilaan heb je mijn tekortkomingen aanvaard als een wezenlijk element van elk menselijk bestaan.\u00a0 Ik weet hoe hard het was voor jou die een eigen wereld had opgebouwd waar geen plaats scheen voor onbelangrijke kleine bekommernissen maar je werd geconfronteerd met \u201cthe struggle for life\u201d.\u00a0 Je had, radeloos op een keerpunt, gekozen en vond jezelf ongewild in een kleine wereld terug.\u00a0 Ik vond tussen je knipsels een haastig geschreven bedenking, ik denk het klad van een brief naar iemand die ook de grote sprong waagt, ik schrijf het fragment over :<\/p>\n

“\u2026 onlangs maakte ik aan mijn vrouw de opmerking dat de dagen zo eender en eentonig voorbijgaan \u2013 met altijd hetzelfde werk, zonder een bericht dat u doet opkijken.\u00a0 Nu brengt ze mij een bericht dat mij inderdaad doet opkijken en hoe \u2026 jij waagt dan tenslotte ook de sprong!\u00a0 Misschien vind je evenals ik dat het geen aantrekkelijk vooruitzicht was als vrijgezel te moeten eindigen.\u00a0 Al zijn er aan het huwelijk nog zoveel schaduwzijden.\u00a0 Als men het klein lichaampje van zijn kinderen tussen zijn handen voelt dan kan men daarvoor wel iets prijsgeven.\u00a0 Eenmaal gehuwd heeft men ook een evenwichtiger kijk op het leven \u2026\u201d<\/p>\n

Daar zijn van die handschriften van brieven en ontelbare knipsels uit kranten en tijdschriften, folders en allerlei publiciteit die jij bewaarde sommige netjes opgeplakt andere lukraak door elkaar vergeeld en verfomfaaid met soms in de hoek erboven \u201cniet weggooien\u201d dat was dan een week voor mijn opruimingswoede.\u00a0 Zo had ik ooit het tijdschrift \u201cLive\u201d dat tamelijk beduimeld en bepoteld was al klaar gelegd naar de krat met de weg te werpen papieren.\u00a0 Je verontwaardiging was groot.\u00a0 Het was namelijk het nummer helemaal gewijd aan de bijbel met de reusachtige afbeeldingen van het laatste oordeel in de Sixtijnse kapel van Michelangelo.\u00a0 Jarenlang heeft het nog gelegen naast je zetel in de hoek op je bureau en hoe dikwijls heb je erover gemijmerd als je weer in een periode kwam van zoeken en tasten naar het Onbekende.\u00a0 Die zetel in de hoek van het atelier was je heilige plaats \u201cde nombril van de wereld\u201d voor jou.
\n(“nombril: Frans voor “navel”)
\n<\/em>Als ik uit de school weerkeerde veerde ik eerst naar boven om mij te ontdoen van de steedse kleren maar eerst pikte ik een glimp van je op.\u00a0 Als je niet aan je schildersezel stond zat je verdiept in je geliefkoosd hoekje te mijmeren of te lezen je reisdeken behaaglijk rond de lange benen.\u00a0 Dan luisterde jij gedwee naar mijn soms laag bij de grondse verhalen uit de schoolgemeenschap: het dagelijks stramientje waarop collega\u2019s, directie en leerlingen een bonte wemeling vormden van kleine verdrietjes en anecdootjes, terechtwijzingen en ruzietjes alles even onbenullig en \u201chet vertellen niet waard\u201d zei je dan; al wist ik ook dat jij maar \u00e9\u00e9noors luisterde terwijl jij leefde in een kosmos van werelden en gedachten, idee\u00ebn en nog te verwezenlijken dromen.\u00a0 Je zetel staat er niet meer.\u00a0 We hadden wat zeg ik \u2026 Ik <\/span>alleen<\/u> heb hem eens naar beneden gesjouwd, wringend en trekkend langs de te nauwe trapleuningen.\u00a0 Je stond toen versteld van mijn kracht!\u00a0 Jij wou immers warm naast de Ardense kachel zitten want de trap op zou een te grote belasting betekenen.\u00a0 Maar het was niet meer zoals vroeger h\u00e9 Pips.\u00a0 Je moest nu het hele slameur van de doordeweekse dag meemaken.\u00a0 Je eenzaamheid was doorbroken.\u00a0 Je zag mij wel bewegen van het aanrecht naar de tafel sjouwen met de kolenkitten.\u00a0 Je hoorde mij sakkeren als er iets verkeerd liep en je zag voorzeker mijn machteloos optornen tegen het onafwendbare dat soms benauwend dicht nabij leek.\u00a0 Je voelde mijn wurgende onzekerheid voor een nakend onheil dat over jou maar ook over het oude landhuis hing.\u00a0 We zouden het moeten verlaten omdat ongeduldige erven eindelijk en begrijpelijk; het goed wilden te gelde maken.\u00a0 \u201cIk koop het zelf\u201d had ik je eens overmoedig gezegd, al wist ik dat het zonder de kinderen nooit zou gaan. Toen kwam er een vreemde lichtglans van hoop in je vochtige ogen en bijna kon ik ook weer in de toekomst geloven.\u00a0 Konden we maar kijken in de goddelijke raadsbesluiten.\u00a0 Waarom kunnen we zelf het uur van afscheid niet bepalen?\u00a0 Waarom moeten geliefde wezens scheiden en moet volgens de aardse wet toch \u00e9\u00e9n voor de andere gaan.\u00a0 De \u201ckarma\u201d in jou heeft haar werk nog niet voltooid\u201d peroreerde goeroe Stef met oosterse wijsheid.\u00a0 Ik weet alleszins dat vanaf het fatale telefoonbericht van 12 mei precies jouw karma in mij trad en heftig rukt als wou ze ook mij bevrijden.\u00a0 In waak verwijl je steeds in mijn gedachten en sinds de laatste dagen heb ik voor het eerst sinds je verscheiden van jou gedroomd.\u00a0 Je stond in de serre \u2013 vreemd ze is al jaren verdwenen \u2013 je riep met de druivenschaar in de hand.\u00a0 Je weet dat verschrikkelijke werkje bij het uitdunnen.\u00a0 Ik zag je staan en kon zoals in het koningslied bij jou niet komen.\u00a0 Er was geen water geen hindernis maar ik stond roerloos verstard in mijn droom.\u00a0 Ik zal moeten kijken in je droom-boek.\u00a0 Je weet het was altijd een spelletje naar de verklaring ervoor te zoeken.\u00a0 Het gretig aanhoren als er een positief gegeven in zat maar ongelovig de minder gunstige lachend wegwuivend.<\/span><\/p>\n

(“koningslied”: De ballade van de twee koningskinderen<\/span><\/a>:<\/em><\/p>\n

“Het waren twee koninghs kindren,<\/em>
\nSy hadden malkander soo lief;<\/em>
\nSy konden by malkander niet komen,<\/em>
\nHet water was veel te diep.”)<\/em><\/p>\n

Ik heb een brief gekregen van schrijver van het artikel in ‘Het Pallieterke’. Het is Hector De Bruyne<\/span><\/a>, oud-minister en ere-senator.\u00a0 Ik voelde dat hij je zeer na was in geest en gedachten.\u00a0 Hij vroeg me niemand mede te delen dat hij steller van het in memoriam was omdat hij er dingen in vermeldde die vertrouwelijk uit het repressiedossier kwamen.\u00a0 Hij had immers vroegere magistraten als collega in de senaat gekend, hij bedoelde waarschijnlijk W. Calewaert<\/span><\/a> die voor jou ooit de doodstraf vroeg.
\nTelkens als ik intens bezig ben met mijn gedachten te verwijlen in de vroegere tijd, kom jij mij tegemoet zoals zaterdag bij het ledigen van weer een beduimelde doos uit de ingemaakte kast.\u00a0 Het waren allerlei spullen die peter (nvdr: vader van Nand)<\/em> bewaarde:<\/em> strookjes van betalingen, akten van verkoop, zijn eremedailles in een klein kaarsendoosje en toen vond ik opgerold vergeelde krantenknipsels bijeengehouden met een ruig touwtje.
\nDe knipsels waren gedateerd en gerangschikt.\u00a0 Het was het relaas van de krijgsraad anno nov. tot jan. 1946-47 van het beruchte proces van Volk en Staat waarover H.D.Bruyne sprak in zijn brief.\u00a0 Ik heb ze alle ingekleefd in een groot tekenblok.\u00a0 Ik kan je niet zeggen hoe ik mij voelde toen in grote italieken te lezen stond: \u201cHet behaagt de raad Verknocke ter dood te veroordelen\u201d fout in je naam en fout in de gepubliceerde foto: dichter-landverrader het was de foto van Bert Peleman<\/span><\/a>!\u00a0 Maar jij werd bedoeld ook de honende commentaar van de journalist van Volksgazet \u2026\u201d nu de nar van de bende de Bachten de Kupsche vaarzenfabrikant \u2026\u201d<\/p>\n

(nvdr.:zie tekst en achtergrond van dit artikel op de pagina “Begijnenstraat<\/span><\/a>“<\/em>)<\/p>\n

Toen ik het Gke te lezen gaf, brak ze in tranen uit.\u00a0 Moet ik je nog zeggen hoe een Ghetsemani<\/span><\/a> van leed ons beiden omsloot, kwam daar nog bij het besef van het verdriet dat je twee oudjes in Gistel in die donkere herfstdagen hadden te verduren.\u00a0 Och het is alles nu meer dan veertig jaar geleden en ik vraag me af of ik je wel genoeg heb vergoed om die afgrond van leed te dichten.\u00a0 Een gevoel dat bij je zo ontvankelijke natuur wel niet te dempen was.\u00a0 Nu begrijp ik pas je drang naar de beslotenheid, je wegvluchten in je eigen wereld die je alleen voor je zelf had opgebouwd waarin geen plaats meer was voor tekortkomingen allerlei, al bleken ze toch inherent aan elk menselijk handelen.\u00a0 Hij had het hoogland bereikt over de moeilijke weg der onthechting, had afstand gedaan, over de pietluttige bekommernissen van de dagelijkse sleur, van uiterlijk vertoon.\u00a0 Om mij ter wille te zijn heb je nog meegedraaid in de eisen die een normaal gezinsleven nu eenmaal vergde: kleine bezoekjes, kleine feestjes, kleine mensjes.\u00a0 Soms heb ik het ook zo aangevoeld maar ik weet dat ik in je ogen me toch te veel bewoog in \u201cdaar waar men kleinheid kan ontwaren\u201d G. Billiet heeft zo goed aangevoeld toen hij jou heeft getypeerd in D.W.B. \u201ceen wereld kuis en koel, waar harmonie en schoonheid stralen, de zinnelijke levensvreugde bedwongen door ascese, tucht en arbeid \u2026\u201d.<\/p>\n

Ik heb een brief geschreven naar die vroegere krijgsauditeur.
\n(zie de pagina “Senator Calewaert<\/span>“<\/a>)<\/em>
\nJe had het mij verboden toen hij eens voor T.V. het afschaffen van de doodstraf bepleitte.\u00a0 Nu jij er niet meer bent heb ik je verbod overtreden het was sterker dan me zelf.\u00a0 Ik heb geschreven zonder haat noch wrok een beroep doende op zijn humanistische visie die hij dan toch in de loop der jaren tot de zijne maakte.\u00a0 Ik refereerde naar Terentius<\/span><\/a> gezegde \u201cHomo sum \u2026\u201d Ja we zijn menselijk en het is me nooit zo duidelijk geworden dan die laatste weken.\u00a0 Ik voerde zonder het te weten nu gesprekken met de andere zijde.\u00a0 Ik klasseer en schik opdat de kinderen erna het gemakkelijker zouden hebben voor het identificeren.<\/p>\n

(Het volledige citaat van de Latijnse schrijver Terentius<\/span><\/a> luidt: <\/em>“Homo sum, humani nihil a me alienum puto”: Ik ben een mens, niets menselijks acht ik mij vreemd<\/em>)<\/p>\n

De buurvrouw kwam even praten om mij uit te nodigen voor een feestje met oud-collega\u2019s vrijdag.\u00a0 Ik zal niet gaan maar ik durf het haar nog niet zeggen.\u00a0 Ik zal zondag ook niet naar die kermis van Herderen gaan.\u00a0 Mijn god het zou een marteling zijn.\u00a0 Ik treed je wereld binnen in de plaats zal ik eens al de brieven lezen die je tijdens je interneringstijd naar je oudjes schreef.\u00a0 Ik schrijf \u201coudjes\u201d \u2026 ze hadden mijn leeftijd nu \u2026<\/p>\n

Ik zat daareven buiten op het terras, de zon schijnt weer zoals in die meidagen, de bomen ruisen en ik hoorde de zee terwijl onrustige merels over de kruinen scheren; \u00e9\u00e9n was er zilverwit ze gleed zwevend over het huis.\u00a0 Ik moest weer huilen.\u00a0 De verzen van Charles Peguy<\/span> <\/a>sloeg ik open je had juist een streep gezet aan:
\n\u201cQuand l\u2019homme s\u2019en ira dans une nuit profonde \u2026 quand l\u2019homme s\u2019en ira dans une nuit \u00e9toil\u00e9\u00e9. ”\u00a0\u00a0(uit “<\/em>\u00c8ve<\/span><\/a>“, 1913)
\nHet is of je tot mij sprak in deze regels zwaar van betekenis.<\/p>\n

Weet je nog \u201cKonden we reizen gij en ik, o geliefde mijn \u2026\u201d
\n<\/span>(nvdr: citaat uit het gedicht “Raratonga<\/span><\/a>“)<\/em><\/p>\n

De zon zit weer dagen te branden.\u00a0 Het is te warm op het terras en er is werk genoeg aan het archief.\u00a0 De mappen moeten nu behandeld worden jaar na jaar.\u00a0 Het werd me te eng en ik heb onze verlovingsbrieven gerangschikt.\u00a0 Telkens een antwoord op je brieven zo kan ik ze lezen achter elkaar: een hevig liefdesverhaal.\u00a0 De telegrams, je weet wel die ik je soms \u2019s morgens verstuurde om dan in de namiddag in \u00e9\u00e9n race naar Gistel te komen, een paar uren uitrovend op mijn dagelijkse handelsreizen en terwijl was jij bezig maar te solliciteren?\u00a0 Ik kan ze niet tellen de vele gerangschikte brieven en hier en daar het onvermijdelijke \u201c\u2026 het spijt ons \u2026\u201d\u00a0 In al onze berooidheid een tijd die nu meer dan ooit bezit van mij neemt. \u00a0Ik weet niet of ik het aankan.\u00a0 Het steeds bij mezelf moeten herhalen \u201cHij is weg, ik zal hem nooit meer naar zijn oordeel moeten vragen naar dat ene woord of die ene blik waardoor we elkaar ogenblikkelijk op hetzelfde diapason (nvdr = muziekterm: ‘octaaf’<\/em>) raakten. \u00a0Het is nog niet tot mij doorgedrongen, ik voel het aan de onooglijkste kleine dingen.\u00a0 Je kijkt naar mij vanuit je foto en ik stel je dikwijls luidop de vraag waar ik dan zelf je antwoord op weet.\u00a0 Goed dat niemand mij hoort of toch?\u00a0 Geef me weer een teken.<\/p>\n

Ik was gisteren ook bij Alice en de Priester (nvdr: = broer en zus Clottens, via hun vader, Frans Clottens<\/a>, konden Sim en Nand het huis in Weerde huren<\/em>), het gaat niet goed met hem, als er iets gebeuren zou dan kan ik wel een afscheid voorbereiden i.v.m. het huis.\u00a0 Het hangt als een Damocleszwaard boven mij en ook dat maakt alles nog eens zo zwaar.\u00a0 Gisteren kreeg ik ook een bezoek dat mij, plots, veertig jaar terugbracht.\u00a0 Ik had je ooit verteld van een oude \u201cvlam\u201d, van zijnentwege alleszins, die zekere J.\u00a0 Stond hij daar voor mijn deur.\u00a0 Het gaf me een vreemd gevoel alsof ikzelf hem moest duidelijk maken dat in zijn geval van persoonlijk condoleren toch minstens gewaagd was.\u00a0 Wie kent de roerselen van \u2019s mensenhart.\u00a0 Ik weet ook niet of hij bij zijn vrouw van dat bezoek gewag zal maken.\u00a0 Ik stel me in haar plaats.\u00a0 Het is natuurlijk krankzinnig te veronderstellen dat jij in soortelijk geval bij Y (nvdr = Yvonne, zie hierover deze merkwaardige anekdote<\/a><\/span><\/em>) in levende lijve een rouwbeklag zou overmaken.\u00a0 Ik weet dat ik een geweldige scene zou maken en wie weet wat nog ?!\u00a0 G. moest schaterlachen toen ik het vertelde; eigenlijk had ik er een beetje medelijden mee \u2026<\/p>\n

Gisterenavond kwam Stef (nvdr = postmeester te Weerde<\/em>) met zijn vrouw op bezoek.\u00a0 Het was tegen middernacht dat ze wegfietsten.\u00a0 Ik ben om drie uur weer opgestaan en las de verlovingsbrieven ook die van juni 1950, je weet, toen door een misverstand we danig op de helling zaten.
\n(zie liefdesbrief nr.81 van 27\/6\/1951<\/a>)<\/em>
\nIk herleefde weer de grote verwarring van mijn gemoed en mijn nadrukkelijk smeken; de vrees je te verliezen.\u00a0 Ik leef nog amper in het heden.\u00a0 Door het rangschikken kan ik me sommige dagen van dertig jaar geleden nog helder beleven.\u00a0 Ik lees bijna brief voor brief van uitgevers, van kranten van vrienden.<\/p>\n

Vandaag kwam er met de post geen enkele blijk meer van medeleven.\u00a0 De laatste kwam gisteren van \u2026 een kapsalon.\u00a0 Een mevrouw schreef met ietwat onhandig over haar twee\u00ebntachtigjarige moeder die Pipsje heel goed gekend had.\u00a0 Ze vroeg twee gedachtenisprentjes.\u00a0 Het was ontroerend in eenvoud.\u00a0 Er kwamen wel brieven naar jou gericht.\u00a0 Dat zal nog wel een poosje doorgaan want het leven gaat zijn onvermijdelijke gang en het is of ik nu nog alleen ben met jou, weer geborgen in onze eigen wereld op het eiland van onze gedachten.\u00a0 Dat zal dan zo verder gaan en ik betreed als het ware een nieuwe periode.\u00a0 Zou ik ze kunnen vergelijken, het is dwaas natuurlijk, met de verwachting in onze verlovingstijd toen ik je zo intens lijfelijk bij me wou en het je dan ook zo hartstochtelijk schreef.\u00a0 Je kijkt me meewarig aan op de foto met het vlinderstrikje.\u00a0 Hier naast me op mijn schrijftafel staat ze.\u00a0 Als ik er naar kijk weet ik al wat je me zeggen zal \u2026\u00a0 Straks ga ik naar Leuven waar ik een afspraak heb met Marie-Louise (= oud-collega van Sim<\/em>) die, terwijl haar dochter een examen aflegt, in de stad wat zal rondkuieren.\u00a0 Ik zal met haar wat gaan praten aldus ontsnap ik aan het tuinfeest hiernaast.\u00a0 Luidruchtige gezelschappen wil ik vermijden nu, het stoort je aanwezigheid in mij en onze communicatie.\u00a0 Ik zal ook een kaartje bij de dokter gaan bestellen met de vermelding, ironisch bedoeld aan, \u201cik veronderstel dat u niet weet dat Ferdinand op 12 mei in St Norbertus Duffel overleed, daarom deze gedachtenis get. Mevr. V.\u201d\u00a0\u00a0 Op de prent schreef ik \u201cbedankt voor de goede zorgen\u201d.\u00a0 Hij zal dan maar zelf moeten uitmaken wat zijn stilzwijgen betekende.\u00a0 Hij kwam hier als vriend tien jaar elke maand over de vloer.\u00a0 Wat zijn mensen mager van gevoelens soms.\u00a0 Jij hebt het een heel leven lang ondervonden.<\/p>\n

Gisteren vond ik in de papieren een schrijven ged. 1943 in het Duits gesteld.\u00a0 Het kwam van de Kommandantur in Brussel.\u00a0 Het werd je verboden het gedicht “Volkstaat” te publiceren omdat het te expliciet de eigenheid van ons volk benadrukte.\u00a0 Ik geloof dat Hector De Bruyne. daarnaar refereerde in zijn artikel.
\nHet klasseren vordert nu traag.\u00a0 Het jaar 1957 zal ik morgen aanvatten.\u00a0 Ik vond gisteren ook de dagvaarding van het proces in Maaseik toen we bij een 11-juliviering de nacht hadden doorgebracht bij de Braunsfamilie, die een caf\u00e9 openhielden maar geen hotelregister bijgehouden hadden.\u00a0 Ze werden verklikt door nijdige buren.\u00a0 Toen we voor de rechter stonden was het precies een vroegere medestudent van jou in Leuven.\u00a0 Hij vroeg je toen \u201cBen jij dat die ooit in Leuven met je wandelstok door de straten laveerde \u2026\u201d\u00a0 Je hebt toen geantwoord: \u201cJa mijnheer de rechter en bedoeld caf\u00e9 was zeker geen hotel vermits mijn vrouw en ik in een veel te klein bed hebben geslapen waarbij mijn voeten een eind ver uitstaken\u201d.\u00a0 De zaal schaterde en de vrijspraak volgde.<\/p>\n

Dag pappie, ik ben zo-even naar de stembus geweest.
\n(nvdr: Het betreft hier de verkiezingen van 18 juni 1989<\/span> <\/a>voor het Europees Parlement)<\/em>
\nIk had ook de brief van de pr. mee met een doktersattest, het vermeldde dat hij wegens ziekte zijn kiesplicht niet kon vervullen.\u00a0 De twee brieven herinnerde mij de laatste keren toen ik voor jou een volmacht had gevraagd en toen ik dan naar huis keerde zat je in je zetel te doezelen om weer wakker te worden als ik binnenkwam.\u00a0 Dat is nu definitief voorbij.\u00a0 Het wordt elke dag nu moeilijker.\u00a0 Vanmorgen ben ik om zeven uur opgestaan maar heb eerst nog brieven gelezen juli 1951, de bewuste verzoeningsbrief weet je nog na mijn nadrukkelijk schrijven: \u201chet zal niet meer zijn wat het was \u2026\u201d schreef je en kon de ontgoocheling nauwelijks beheersen.\u00a0 Ik zeg nu ook tot me zelf \u201chet zal nooit meer zijn zoals voordien\u201d.\u00a0 Ik ben leeg, verloren, oud en grenzeloos eenzaam vooral met mensen rondom mij die me beletten na te denken.\u00a0 Ik ben naar de bakker geweest en moest maar twee broodjes bestellen, ik heb een doosje aardbeien gekocht aan het kraampje aan de kerk van Eppegem, kleine handelingetjes en elk daarvan zwaar geladen.\u00a0 Toen ik terugkwam zag ik hoe verwaarloosd nu de tuin en de grasperken zijn, het ontbreekt me aan die vroegere onafgebroken drang om buiten te \u201csjoeffelen\u201d.<\/p>\n

Gisteren zijn we, G. en de meisjes, naar de avondmis in Leuven geweest, ze werd opgedragen voor de moeder van J, die een paar weken geleden ook heengegaan is.\u00a0 Ze was hoogbejaard zesennegentig.\u00a0 \u201cMaar het gemis is toch aan geen leeftijd gebonden\u201d schreef ik naar J.\u00a0 Ik verdraag ook niet dat men mij zegt hoe gelukkig ik mag zijn dat jij er twee\u00ebntachtig werd.\u00a0 Het zien van bejaarden waarvan ik dan steeds de leeftijd inschat op jouw lijn, doet pijn.\u00a0 Ik weet: het is dwaas en onrealistisch en ik heb de kinderen en alles wat je naliet en alle sympathie van zovelen maar daar is maar \u00e9\u00e9n plaats waar ik zou willen zijn bij jou, maar waar in die wereld daarboven?\u00a0 hier naast mij?\u00a0 in mijn gedachten \u201chet heilig schrijn\u201d?\u00a0 zeg met mij, zeg het mij.\u00a0 Geef nog een teken zoals vorige week: op een knipsel of een potloodstreep in je boeken waardoor je aanduidde wat je beroerde.\u00a0 Ik zal maar weer naar je atelier gaan om aan je archief te werken.\u00a0 Ik begin nu aan het jaar 1960, dus het zal nog een tijdje duren eer ik er mee klaar ben want bij het rangschikken van de brieven volgens datum ben ik steeds geneigd ze te lezen zo werk ik aan \u00e9\u00e9n map soms twee uur.\u00a0 Ik las een brief van een zekere Bart Govaerts die je \u201cKapitein Kruyt\u201d had gelezen tijdens zijn zomervakantie aan zee.\u00a0 Hij was \u00e9\u00e9n en al lof en begreep niet hoe het geen luider respons gekregen had in de literaire wereld.\u00a0 Ik word ook getroffen door je bergenhopen brieven waarin je solliciteerde zonder gevolg; ook de dreiging van het sekwester vergalde al die jaren.\u00a0 Je hebt toen dikwijls een beroep gedaan op een oude vriend die minister geworden was De Grijse<\/span>.\u00a0 Ik bemerk wel dat hij voor jou je zaak is gaan bepleiten bij het ministerie van financi\u00ebn.<\/p>\n

\n

nvdr “Albert Joseph D\u00e9sir\u00e9 Jean De Gryse\u00a0<\/span><\/a>(Wevelgem,\u00a017 maart\u00a01911\u00a0–\u00a0Roeselare,\u00a03 december\u00a01996) was een Belgisch politicus voor de\u00a0CVP, die onder meer\u00a0minister was. (…) In de Kamer zette hij zich in om de gevolgen van de\u00a0Repressie in te dijken. Hij spande zich vooral in om de verzachting van al te zware straffen te verkrijgen en voor de teruggave van burgerrechten.”<\/em><\/p>\n

\n

Het oude landhuis.<\/p>\n

Het gras staat ongemaaid, de haag is ruw geschoten
\nen boordt het wilde bed van ongesnoeide rozen,
\nde tuinbank hangt vermolmd, de stenen opgebroken
\nen wat er overbleef van zomerzonnebloemen
\nligt er nu wreed verdord.
\nEen tuin van zeer verdriet sinds jij mij hier verliet
\nen nog het bang bericht der erven moest aanhoren
\nhet ende delen van hun vaderlijk bezit
\ndat we mochten beheren, straks veertig jaren lang \u2026<\/p>\n

\u201cLeef hier uw levensdagen\u201d had ooit je vriend gezegd.<\/p>\n

Nu waren ze geteld, zoals de populieren
\ndie voor de nieuwe weg, brutaal werden geveld.
\nZo staan de gevels open en bladderen de muren
\nvan vroeger beurten verf.
\nHet vocht vreet traag naar boven en in de onderlagen.
\nWat is van al het werk dat liefderijk werd bedreven
\nnog over, van de plaats waar jij soms neergezeten
\nme volgde bij mijn doen en glimlachte tevreden?<\/p>\n

De vrienden zijn gegaan \u2026 de schimmen rukken aan
\nmaar uit de hoge bomen, die jij hebt aangeplant,
\nruist nog dezelfde bries die we tesamen hoorden
\nals jij me dringend noodde voor \u2019t uur der milde pauze
\nde thee der tederheid \u2026
\nWaar toeven al degenen die ooit hier zijn getreden?
\nDe schermen zijn verdwenen, het duinstel opgeborgen
\nopkopers aan de deur, onzekerheid voor morgen.
\nDe gragen grijpen reeds om het bezit te werven.
\nDe kilte klampt mij aan, ik van jaren moe
\nen sluit de luiken dicht en schuif gordijnen toe.<\/p>\n

\n

(woensdag 21 juni 1989)<\/em>
\nVandaag begint de zomer en het is werkelijk met een hittegolf dat hij inzet.\u00a0 Ik breng de pr naar de gasthuisberg.\u00a0 Het is al laat na de middag eer zijn zus me bij G. opbelt dat hij klaar is.\u00a0 Bij de terugreis vraagt ze mij: \u201cVoelt R. er nog voor om het huis te kopen?\u201d\u00a0 Ik aarzel omdat ik het niet weet.\u00a0 Ze zegt dat ze al vraag gehad heeft ernaar.\u00a0 Ik zeg niets maar voel een grote ontreddering in en over mij.\u00a0 \u201cHet moet zoveel mogelijk opbrengen\u2026\u201d dat heb ik tegen de notaris gezegd scherpt ze achter mijn oor.\u00a0 De pr zegt niets hij hoort het ook niet en ligt precies ingedommeld.\u00a0 Ik weet niet wat me te wachten staat.\u00a0 Na de afschuwelijke pijn om je dood drukt de nijpende onzekerheid dat ik hier weg zal gaan, weg, weg, ik moet het steeds maar herhalen.\u00a0 Ik durf nauwelijks naar alles kijken want het afscheid zal vreselijk pijn doen.\u00a0 Ik zal ook moeten weggeven of verkopen, ik heb al twee opkopers per brief gehad.\u00a0 Wat moet ik met je meer dan honderd schilderijen doen \u2026 ergens in een kelder opstapelen een zolder zal het niet zijn want ik zal in een van die blokkendozen wonen \u2026 hoeveel hoog?\u00a0 Geen bomen meer zien, die je zelf aanplantte, geen gras meer maaien niets meer dan dromen van herinnering.\u00a0 God geve dat het niet lang meer duurt.\u00a0 Ik wil de tijd die me rest niet rekken, ik wil dat die tijd nu komt, ik zal hem als een langverwachte vriend begroeten en \u201ceindelijk eindelijk weten dat onbegrijpelijk bestel \u2026\u201d misschien zullen we saam glimlachen om die aardse zorgen en verdriet \u2026 misschien \u2026 misschien wie zal het zeggen?\u00a0 Kom Pips geef me een teken een heel klein teken dat je me hoort en ziet dat je nog om me geeft.<\/p>\n

Vandaag schreef J.D\u2019H., hij zal het artikel schrijven voor \u201cVlaanderen\u201d en hij had het over je vroegere ontmoetingen in Brussel.\u00a0 Hij vond geen woorden om me te troosten. (zie de pagina “Getuigenissen<\/span><\/a>“<\/em>)<\/p>\n

Bij het klasseren van je vele verhalen, ik wist niet dat ze zo talrijk waren, vond ik plots weer je antwoord op mijn smeken voor een teken.\u00a0 Het was een gedicht dat ik nooit gelezen had.<\/p>\n

Neen, gij zijt niet ver van hier,
\ngij zijt geen onbekende;
\nwij zoeken niet in woest omarmen
\nvruchteloze eniging.
\nVrouw, gij leeft in mij.<\/p>\n

Gij leeft in mij:
\nik sluit mijn ogen en ik zie uw beeld,
\nik hoor U in mijn eenzaamheid.
\nGij zijt gevangen in mijn ziel,
\nen mijn ziel is wereldwijd.<\/p>\n

Liefste, ik zoek U toch,
\nik zoek uw levende leden:
\nik haak naar uw blik
\nnaar uw kalme handen in mijn handen,
\nnaar uw warme mond.<\/p>\n

Geef mij uw lach, uw plotse zwijgen,
\nuw bevende wimper, uw gelaat.
\nWord leven, word geboren,
\nword vrouw, beminde, kuise bruid,
\nword moeder, kind.<\/p>\n

(in handschrift Sim\u00a0 geschreven: “Gevonden 22 juni 1989. Bij het klasseren toen ik zo aan je dacht, in je atelier”)<\/em><\/p>\n

Het is voor mij een vreemde gewaarwording nu: te weten dat je mij toch ergens benadert, dat je al tijdens je leven als een begenadigde ziener, misschien onbewust, toch al de tekens hebt verzameld die ons eens na dit aardse scheiden, boven de tijd heen voor altijd zouden binden\u2026 Het is een zekerheid die ik koester omdat ik vrees deze weer te verliezen.<\/p>\n

Ik ben met Alice naar de openbare verkoop van het huis van die neef geweest al zijn erven waren er.\u00a0 Ik heb de clan van Vilvoorde benaderd en ook hun notaris.\u00a0 Ze waren bereid over een mogelijke verkoop te praten.\u00a0 Ze zouden eens bijeenkomen.\u00a0 Nu wacht ik af en word danig heen en weer geslingerd.\u00a0 We hadden in illo tempore moeten doordrijven.\u00a0 Ik vond menige brief van jou aan vader Clottens waarin je vroeg het huis te kopen.\u00a0 Het antwoord bleef steeds vaag en onduidelijk omdat, zo schreef hij, zijn kinderen niet reageerden op zijn eigen moeilijkheden i.v.m. het ouderhuis in V.<\/p>\n

Vandaag verwacht ik bezoek van een schoolcollega.\u00a0 Ze komt in de voormiddag want ik moet de kinderen van de Fontein om vier uur afhalen en dan gaan we saam naar de mis door J.V.E. opgedragen in Heverlee.\u00a0 We zullen weer veel aan jou denken (alsof ik het nog meer kon!).\u00a0 Het weekend is voorbij.\u00a0 We dachten saam te komen voor de bespreking hoe het nu verder met mij zal gaan \u2026 ik kan toch niet alleen in het grote huis blijven.\u00a0 B. en co schijnen er niet veel voor te voelen want ze konden niet komen; het is dus weer afwachten en het belooft een onzekere tijd te worden.\u00a0 Gisteren belde M op, ze was ook niet zeer enthousiast vanwege de schooluitslagen van de zonen en kommert iedereen maar voort met eigen problemen.\u00a0 We hebben erover gesproken: Gke en ik toen we met de meisjes gisteren aan de Zoete Waters de namiddag hebben doorgebracht.\u00a0 Ik herinnerde mij dat we beiden er ooit hadden gewandeld en ik dacht ook aan je studententijd toen jij in je sturm und drangperiode er ook zo dikwijls had rondgezworven.\u00a0 Het zal toen wel intiemer geweest zijn dan nu met die bonte menigte aankomend tussen het hoogopwaaiende stof van zenuwachtige auto\u2019s.\u00a0 O tempora o mores!<\/p>\n

Ik klasseerde weer en vond op een snippertje, verloren tussen honderden doorslagen \u2026 \u201cweemoed en vergankelijkheid, alles vergaat zoals onze dromen zoals wij zelf\u201d.\u00a0 Ik zal dus nog even geduld oefenen tot ik zoals jij verga maar dan met jou in jou opgenomen zoals de Boeddha waar ik zo-even naar kijk bij het ontbijt opgenomen in het nirwana zonder nood en zonder pijn \u2026<\/p>\n

\n

Het bewuste “snippertje”\u00a0 in Nands handschrift:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

22 december 1989.
\nDe winter is begonnen met zware stormen en regenvlagen.\u00a0 Het zal misschien worden zoals vorig jaar: zacht en herfstelijk; de mildste winter van de eeuw.\u00a0 Reeds \u00e9\u00e9n week is verlopen sinds het deprimerende bericht waardoor heel mijn hoop en verwachting omtrent het huis verdween.\u00a0 Ik moet mijn klein notitieboekje naast me leggen om de loop der dagen te kunnen inschatten want nu ik weer deze vrijdagavond intreed lijken ze alle eender geladen met een bijna onverdraaglijke onrust.\u00a0 Ik kon zondag niet naar de mis ik betrap me erop dat ik daar te onbeweeglijk moet zitten en het tobben neemt er dan groter afmetingen, m\u2019n gedachten dwalen er steeds af terwijl St Martinus onverstoord in het brandglas achter het altaar zijn mantel de knielende bedelaar toereikt.\u00a0 A telefoneerde me.\u00a0 Ze had me na de mis niet kunnen spreken en vermoedde dat de griepvirus hier nog aanwezig was.\u00a0 Er was een kruisweg gepland voor jou en onze Eerwaarde.\u00a0 Het stond in het parochieblad zegde ze.\u00a0 Hoe kon ik dat niet gelezen hebben?\u00a0 Ik kijk nochtans elke week naar de zondagse tienurenmis waarvoor ik bij de pastoor reeds v\u00f3\u00f3r een paar weken had betaald.\u00a0 Ik ga in de namiddag naar A.\u00a0 Ze jammert de hele tijd over geld dat haar nog rechtmatiger wijze moet toekomen.\u00a0 Haar zoon is realistischer en zegt een groot kruis te maken over het geven en nemen en indien B. het huis kan kopen ook inschikkelijker te zijn met de neef.<\/p>\n

Maandag heb ik een hele dag gewacht op een tegenbericht van de notaris die meldde bij monde van L dat indien er geen overeenkomst kan plaats vinden er dan maar een publieke verkoop moet zijn.\u00a0 Het begint weer van voren af.<\/p>\n

Woensdag ging ik naar G.\u00a0 De kinderen kwijten er zich van hun huishoudelijke taken ik heb er wat gestreken en keer in de druilerige regen weer naar huis.<\/p>\n

Donderdag ben ik naar de schatter geweest die ging met vakantie en zou de ajournering begin januari maken.\u00a0 In de namiddag sprak ik met notaris A.\u00a0 Hij zal de partijen in januari laten bijeenkomen.<\/p>\n

Om vier uur breng ik Alice naar de radiografie in Antwerpen.\u00a0 Ik heb er twee uur in de wagen gewacht.\u00a0 Het was onuitstaanbaar.\u00a0 De auto\u2019s flitsten onophoudelijk voorbij en langs de huizen schoven de haastige voetgangers onder hun regenschermen met pakjes en kerstrozen.\u00a0 \u201cIn de plaats van mijn hart zit een zweer\u201d had ik glimlachend tegen de notaris gezegd en ik voelde werkelijk als een blauwe vlek daar ergens waar het de laatste dagen zo hevig bonst!<\/p>\n

23 december 1989.
\nDag Pappie nog twee dagen en het is Kerstmis.\u00a0 Ik kwam zo-even binnen nadat de begrafenisplechtigheid ten einde was van de buurvrouw V.G.\u00a0 Er was grote belangstelling in de kerk waar een paar meter van de kist de kerststal was opgebouwd tussen een rij van naar harsruikende donkere sparren.\u00a0 De pastoor sprak trage woorden van medeleven uit voor de treurende nabestaanden.\u00a0 Ze verloren een echtgenote en moeder.\u00a0 De overledene was van mijn jaar en dat deed me de gehele tijd diep nadenken.\u00a0 Na het \u201cIn Paradisum\u201d heb ik de begrafenisstoet gevolgd.\u00a0 Het kerkhof ligt niet zover af.\u00a0 C, mijn lieve dorpsgenote vergezelde me.\u00a0 Ik zou anders al naar huis zijn gekomen want je weet dat ik steeds de begraafplaatsen schuwde, een instinctmatige weerzin voor de doden die ik alleen levend in de geest oproep en het langzaam verterende lichaam als een vloek beschouw.\u00a0 Ik heb de hele tijd ook aan jou gedacht en zag de met koper versierde urne onder de zwart arduinen grafkelder ginds in Oostende.\u00a0 De noorderwind zal er ook zo nijdig slieren om de zerken en kruisen als hier bij dit treurende afscheid.\u00a0 Dorpsgenoten en anderen uit de geboortestreek van de overledene schoven traag voorbij de bleke kist en tekende er vluchtig een kruis overheen.\u00a0 Familieleden wachtten geduldig met nauwelijks verholen verveling drukten ze de handen van de voorbijgaanden.\u00a0 Het gaf me een voldoening dat ik de drukte om je heengaan heb vermeden en dat ons afscheid zo intiem is verlopen.
\nC. bemerkte mijn onbehagen en nodigde me binnen. Haar man en dochter omringde me zo vriendelijk en begrijpend dat ik even mezelf kon zijn. De kerstkransen hingen er als een uiting van de bereidheid in hun harten.\u00a0 Het deed me goed er even te vertoeven en wat dieper in te gaan op de betekenis van leven en dood.\u00a0 Ik ben traag naar huis gereden.<\/p>\n

De kilte hier werd even verbroken door het rinkelen van de telefoon.\u00a0 Ik had een langdurig gesprek met J.\u00a0 Hij is zeer betrokken met de moeilijkheden omtrent het huis.\u00a0 Zijn voorstellen klinken klaar en realistisch.\u00a0 B had de Fontein verwittigd dat de familiere\u00fcnie met Kerstdag zou plaats vinden.\u00a0 Ik zal in H naar de mis gaan want G is moeder Maria in de levende kerststal en dat moment wil ik niet missen.\u00a0 Te midden van de kinderen zal de pijn om je afwezigheid er steeds zijn maar de weemoed moet verzachten als ik dan kijken zal naar de glans van de kerstlichtjes in hun klare ogen.<\/p>\n

Gisteren onderbrak ik de lectuur van \u201cJohanna van Bourgondi\u00eb\u201d.\u00a0 Haar verscheurde leven en onbegrepen zijn bracht me tot het besef dat de diepste roerselen van de ziel zoeken naar een klankbord dat wellicht alleen na de dood begrepen wordt of uitzonderlijk tijdens het leven door de begenadigden de Zieners, de Ingewijden.\u00a0 Misschien was ik je onvolkomen klankbeeld in dit leven, lieve Pips.\u00a0 Nu je weg bent, ben je mij levender dan ooit.<\/p>\n

Het is vandaag de 28ste<\/sup> december.\u00a0 Het herinnert me mijn kinderjaren in het Brabantse Wingerdal.\u00a0 Het was er de gewoonte het feest der \u201cOnnozele Kinderen\u201d te vieren met het z.g. buitensluiten.\u00a0 Pa of Ma moesten dan iets beloven v\u00f3\u00f3r ze opnieuw binnen mochten.\u00a0 Het was gewoonlijk een wafelenbak in de namiddag.\u00a0 Daar dacht ik vannacht op toen ik weer niet slapen kon.\u00a0 Ik ben dan maar opgestaan en de kachel in de woonkamer aangestoken, wat gedoezeld op de divan daar waar je de laatste maanden ook sliep, ik zie nog de vage afdruk van je hoofd op het wandpapier tegen de muur en ik voel weer hoe de afschuwelijke droogte mijn keel toeplakt.\u00a0 Jouw laatste muntjes liggen op het tafeltje naast mij.\u00a0 Je weet wel: je moest er telkens twee hebben naast het glas met water, ik doe nu hetzelfde.<\/p>\n

De kerstdagen verliepen in mineur.\u00a0 De brieven en kaartjes die ik toegestuurd krijg refereren naar mijn eenzaamheid.\u00a0 Ja, het is de eerste kerst zonder jou en ik denk aan al die vele jaren toen het anders was.\u00a0 Ik heb historische biografie\u00ebn uit de bibliotheek gehaald \u201cJohanna de Waanzinnige\u201d en de \u201cReizen van Karel V\u201d.\u00a0 Het T.V.-kastje liet ik dicht voor de valse kerstsfeer en de gruwelijke beelden van Roemeni\u00eb (het gaat hier over de Roemeense Revolutie daar<\/a> en de val van Ceausescu<\/em>)<\/p>\n

Met kerstdag ben ik dan naar de Fontein geweest.\u00a0 Gd. was Moeder Maria in de levende kerststal tijdens de kindermis in de kapel van de Dominikanen.\u00a0 St Jozef was nogal klein uitgevallen naast zijn slungelachtige vrouw die droeg de pop van S. teder in de armen.<\/p>\n

Gke had haar best gedaan voor de feesttafel.\u00a0 De kinderen lazen een verhaal voor (Gd. had het hare zelf gemaakt) en J. debiteerde zoals een vrome patriarch een stichtende lezing bij het maal.\u00a0 Voor de koffie kwam ook B. en C\u00b0.\u00a0 Het was de joelige sfeer van de Weerdse kerst bij het openen van de geschenkpakjes.\u00a0 Nu en dan keek ik naar jou en sloot alle indrukken bij elkaar en ik wist dat het nooit meer zal zijn wat het was.\u00a0 Ik geloof dat iedereen aan jou dacht maar niemand vermocht je naam uit te spreken.\u00a0 Ik ben naar huis gereden toen het al donker was maar er was weinig verkeer.\u00a0 Achter de gevels vermoedde ik de familiere\u00fcnies want de helverlichte kerstbomen flikkerden voor vele vensterramen.<\/p>\n

Gisteren ontving ik onder band een publiciteitskrantje \u201cVrij Maldegem\u201d.\u00a0 Er stond jouw gedicht \u201cKerstnacht\u201d in.\u00a0 Je schreef het na onze wandeling in de streek van Ruusbroec<\/a>, toen we even verpoosden in \u201cHet Rode Klooster<\/a>\u201d.\u00a0 De herinnering eraan heeft me bijzonder aangegrepen.\u00a0 Er komen wensen: koud en afstandelijk, andere getuigen van de bewogenheid van trouwe kennissen.<\/p>\n

\n

Kerstnacht<\/p>\n

Dit is van het lieve jaar de liefste tijd,<\/em>
\nals nachten lang zijn en zo kort de dagen,<\/em>
\nsneeuwvlokken raadloos langs de ramen jagen<\/em>
\nen ieder woord door scheemring wordt gewijd.<\/em><\/p>\n

Dan rijpt het vuur voor onze hoop bereid,<\/em>
\nom huiverend een boud geluk te wagen,<\/em>
\nom koen van liefde en van leven te gewagen,<\/em>
\nte dromen bij de dronk der innigheid.<\/em><\/p>\n

Zie, de avond daalt, de stilte van te lande<\/em>
\nligt wit en roerloos in de kalme maan;,<\/em>
\neen koele ster komt aan ons venster staan.<\/em><\/p>\n

Laat nu de kaarsjes op de kerstboom branden<\/em>
\nzodat hij gloeit en glinstert naast de haard<\/em>
\nen in uw blik die klaar en kindlijk staart.<\/em><\/p>\n

\n

Het nieuws uit de Rooseveldstraat is niet zeer bemoedigend en de ziekte van Bert versterkt mijn angstig gevoel voor wat onafwendbaar is.<\/p>\n

Straks komt de Fontein op bezoek en morgen wordt je petekind 7 jaar.\u00a0 Aan de hand van mijn dagboek anno 83 herleef ik elk moment van die toenmalige blijde gebeurtenis: een nieuwe stamhouder!<\/p>\n

1990<\/strong><\/p>\n

Januari 1990.
\nDe feestdagen zijn voorbij en ik ben blij dat de artifici\u00eble drukdoenerij er omtrent verdween uit de straten en winkelramen.\u00a0 De overdaad der consumptiegoederen gaven me een wrange gemoedsgesteltenis als ik de triestige beelden uit Roemeni\u00eb op het scherm zag en ze vergeleek met de westerse leefwereld.<\/p>\n

Ik leef nu zeer teruggetrokken en kom nauwelijks buiten.\u00a0 Ik beantwoord de wensen die me toekwamen van de spaarzame vrienden.\u00a0 Trouwe Antoon en Leo: uit de Camargue en Spanje.\u00a0 Mijn schrijven was niet opbeurend en de kilte van de onverwarmde kamers doet me huiveren.\u00a0 Ik ben even naar Bert geweest een paar uurtjes maar.\u00a0 Zijn stem klinkt nog aarzelend en hij gaat lichtjes gebogen.\u00a0 Ze nodigden me uit oudejaarsavond bij hen met een paar Marnixvrienden door te brengen.\u00a0 Ik heb geweigerd.\u00a0 Hoe zou ik een valse opgeruimdheid kunnen opbrengen als het in mij een poel van ellende is.\u00a0 \u201cIk wil slapen en niet meer wakker worden\u201d schreef ik in mijn dagboek.\u00a0 Op dat ogenblik schoot de vlinder in mijn oog, eerst onnaspeurlijk dan aanhoudend heen en weer.\u00a0 Zou het van het huilen zijn, dacht ik of van mijn depressieve toestand?\u00a0 Misschien heb ik te onregelmatig gegeten of is het de compilatie van al die maanden opgekropte weemoed.\u00a0 Ik ben naar de oogarts geweest voor een grondig onderzoek en moet een sterkere bril dragen.\u00a0 Het is een financi\u00eble greep in mijn zorgvuldig bijgehouden rekeningbudget.<\/p>\n

Uit Brussel ontving ik, goed bedoelde maar onverdragelijke, raadgevingen.\u00a0 Het huis zou immers te groot zijn voor het onderhoud en de kosten en ik zou uiteindelijk toch alleen zijn als E. werkgelegenheid bekomt en ik behoevend word.\u00a0 Ik replikeer dat het dan nog altijd tijd is om opgenomen te worden, mijn pensioen is behoorlijk en een volledig doosje slaapmiddelen heb ik altijd bij de hand!\u00a0 Haar moeder is er 84 en nog zeer bedrijvig.<\/p>\n

Ik trek de gordijnen dicht die me aldus het gezicht op de tuin en de hoogstammige bomen (\u201cde lusttuin\u201d, zei de schatter) beletten en me verplichten m\u2019n gedachten op \u201cAnna van Saksen\u201d te concentreren.<\/p>\n

Ik ben even naar Mechelen geweest.\u00a0 De koopjes liggen er op hopen, het is niet veel zaaks en wat behoorlijk lijkt is niet afgeprijsd.\u00a0 Een eeuwig terugkerende verdwazing en trucage.<\/p>\n

Gke is een paar keer hier geweest met de meisjes.\u00a0 Ze heeft de handen vol en overreedde me op natuurvoeding over te schakelen.\u00a0 Ik doe het aarzelend en met de nodige dosis scepsis!<\/p>\n

Gisteren ben ik weer gaan strijken in de Fontein.\u00a0 Het was een flinke hoop.\u00a0 Het geborduurde kersttafelkleed was een sisyfuswerk.\u00a0 De manden waren gevuld en de meisjes konden alles in de kasten schikken.<\/p>\n

(nvdr: voor het\u00a0 vervolg van het jaar 1990 zie betreffende pagina<\/span><\/a>, evenals voor de maanden januari tot mei 1991<\/span><\/a>. <\/em><\/p>\n

Hieronder de bladzijden vanaf 14 mei 1991, met de teller opnieuw op blz. 1. Nand wordt hier niet rechtstreeks aangesproken, zodat de stijl meer zuiver dagboek wordt, meestal geschreven, dus niet overgetikt, zie voorbeeld van blz. 2:)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

1991<\/strong><\/p>\n

“Het mocht niet zijn, zoals elk vurig verlangen naar geborgenheid, voor mij nu een ijle droom, elke dag wat meer onzeker; elke dag wat meer omfloerst….”<\/strong><\/em><\/p>\n

(blz 1 begint uitgetikt gaat over in handschrift)<\/em>
\n14 mei 1991
\nBert (nvdr: broer van Sim)\u00a0<\/em>ligt nu begraven, zoals hij wenste op het hellend kerkhof van Grimbergen. In de verte rijst de abdijkerk der Norbertijnen waar de uitvaartdienst plaats vond. Het is er rustig en de stadsgeluiden dringen hier nog niet door. Voor het eerst priemt de zon door de meiwolken.
\n\u201cDe bloemen en kransen zijn nog niet verwelkt\u201d, zegt M. toonloos en probeer zakelijk te overleggen welke grafsteen het best geschikt zou zijn. De zonen staan er onwennig bij. Een vliegtuig scheert scherp naar het nabijgelegen vliegveld en de vogels onderbreken even hun verstoorde bezigheid.
\nGd heeft het weekend bij mij doorgebracht; zo kan ze zich beter concentreren bij de studie. We vullen saam de leegte op in het huis en ik ben wel verplicht voor een ordentelijke maaltijd te zorgen. Want anders is het maar zowat \u201csur le pouce\u201d!
\nVorige zondag 12 mei kwamen de fontein mij \u2018moederdag\u2019 wensen. B. had zijn verplichtingen aan E\u2019s kant. Hij belde me evenwel op in de vroegte. G.\u2019ke had de plant der \u201choop\u201d bij een reukje en de kinderen de tekeningen.
\n\u2019s Avonds trokken ze allen wuivend weg.
\nIk ben met de verhuis begonnen op de slaapkamer en nam m\u2019n intrek in het atelier bij de telefoon in handbereik. Ik slaap nu waar pappie het grootste deel der laatste twintig jaar permanent verbleef. Elk hoekje tast ik met nauwgezetheid af, ga met de beelden der allegorie\u00ebn te ruste en ontwaak ermee –
\n20 mei 1991
\nMorgen verjaart G\u2019ke, 38. Ik heb de plaatsen opgeruimd waar gisteren de familie compleet was voor de herdenkingsmis van pappie. B. en Co<\/sup> had weer andere verplichtingen. \u201cKismet\u201d. Ze hadden bezoek uit Nederland. Ik hoop dat ze het huis wat orde meegaven, want de aanblik van de chaos maakt me misselijk. Ik zwijg en doe of ik het niet merk.<\/p>\n

(nvdr: “Kismet<\/span>“: een term die Nand vaak gebruikte, het woord komt uit het Arabisch en betekent: “(nood)lot”, “lotsbestemming”, of “het zij zo”)
\n<\/em>
\n(blz 2 handschrift)<\/em>
\nHet is weer koud vandaag, reeds weken wacht ik op de warmte. De kachel moet weer constant branden. De doos die Bert me bij onze laatste bejegening overhandigde heb ik uitgepakt en al de emoties van een donkere tijd reten weer alle littekens open. De stapels brieven die we in de celtijd naar elkaar schreven. E\u00e9n van moeder naar haar enige zoon was zeer ontroerend; het is ook de eerste keer dat ik hem las, want ik was toen zelf ge\u00efnterneerd. Hoe zwaar toch werd het gezin beproefd. Noodgedwongen moesten ze het landelijke huis verlaten, have en goed wisselen voor de steedse behuizing. Te bedenken dat m\u2019n ouders toen nog een stuk jonger waren dan ik nu en hoe ze de kortzichtigheid en de nijd van eigen volksgenoten moesten ondergaan.
\n21 mei<\/u><\/p>\n

Ik ben naar Germaine VG geweest om de ongemakkelijkheid van het sorteren van me af te zetten en besloot naar het oude dorp door te rijden. Met moeite herkende ik het oude landschap onder de nieuwbouw en de keurig ingerichte tuintjes en percelen. Het vroegere \u201cPerckveld\u201d met de hobbelige aardeweg werd aangelegd, verbreed en verkaveld. Het Wingerveld v\u00f3\u00f3r het ouderhuis \u2013 eens een wiegende graanzee \u2013 staat volgebouwd. Ik zocht met enige moeite naar het verloren perceel bouwland in de Looikensstraat en sloot met de boer een mondelinge overeenkomst voor verkoop. Toen ben ik even bij M.V.d.W. gaan praten, een herinnering van 50 jaar geleden —
\n(blz 3)
\n22 mei 1991
\nVanmorgen ontving ik een ontroerend schrijven van een vriend van Bert. Hij stuurde een vergrote foto van hun beiden anno 1944 sept. Ik voeg hier de brief bij die ik hem schreef om hem te danken en om nog even te reminisceren\u00a0 naar de tijd van toen —
\n24 mei 1991
\nVandaag kwam G\u2019ke met de fiets naar hier. We hebben samen op het terras gegeten en ze had de tijd niet voor de verbeteringen uit te voeren die ze gepland had want moederlief had veel te vertellen!!
\n26 mei 1991
\nGisteren heb ik voor het eerst weer de zitmaaier uitgehaald, het was twee jaar geleden. Ik vreesde dat de kracht zou ontbreken om in te schakelen. Na een vijftal trekbeurten gebeurde het. \u2019t Was een vreemd gevoel opnieuw de banen af te meten, al is het gras in een bedenkelijke staat – –<\/p>\n

Sim op de zitmaaier, enkele jaren vroeger:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nB. kwam onverwacht met de knapen binnen. E. moest werken. De jongens waren ongeduldig om \u201cte kermissen\u201d in Kortenberg. Zo reden ze al tegen twee\u00ebn weer weg.
\n27 mei
\nIk heb plantjes gehaald en de bakken (een paar maar) onder het stof en spinrag uit de garage gehaald. Nu staan een handvol geraniums en salvia\u2019s te wachten op de spaarzame zon \u2013 In huis blijft het kil en daarom blijft de kachel in de studio branden.
\n(blz 4)
\nReeds twee avonden na elkaar ga ik vroeg naar boven, ge\u00efnstalleerd in het \u00e9\u00e9npersoonsbed van Pips, in het atelier luister ik naar zijn lievelingsplaten, Rachmaninofs 2de<\/sup> concert. De Koningin Elizabethwedstrijd begon ook op de 27ste<\/sup>, de twee Russische pianisten hadden Rachmaninofs 3de<\/sup> pianoconcert gekozen: lang en zwaar. Ik moest aan pappie denken die er zijn commentaar zou hebben aan gegeven.<\/p>\n

\n

nvdr: “Adagio Sostenuto<\/strong>” uit het 2de pianoconcerto van Sergei Rachmaninof<\/strong>:
\n<\/em><\/p>\nhttps:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Rachmaninov.mp3<\/a><\/audio>\n

\n

Begga en haar Pa waren op theebezoek. De kranige negentigjarige \u2013 over twee jaar wordt hij honderd \u2013 en zijn geest is nog lenig en gevat. Nadat ze om zes uur zijn weggereden overviel me plots een onverklaarbaar gevoel van desolate eenzaamheid, huilend heb ik het atelier opgezocht en hoorde de verklaring van Patrice Chalulau\u2019s opgelegde concerto. Het is ge\u00efnspireerd op 9 gezangen uit de hel van Dante en toen ik het nu voor de vijfde keer hoorde gaf het heel de ontreddering en verlatenheid weer waarin de mens wegglijdt als hij niet vermag zijn zelfbeklag te overwinnen. Toen telefoneerde J. voor een afspraak \u2019s anderendaags. Het was een lichtpunt van een van de velen die nog om mij geven. Het stemde me rustig, al moest ik weer mijn toevlucht nemen tot een half Merinax pilletje. Het was toen al 4u in de morgen.
\nWe hadden afgesproken op de parking van het Grimbergse kerkhof. Ik kan niet beschrijven wat er in mij omging. Het hellende dodenveld dat ik traag betrad. Het was een eerste warme lentedag van een koude meimaand die over een paar dagen ten
\n(blz 5)
\neinde loopt. Ik was er alleen. De graven keurig gerijd. In de gleuf van een gebroken zerk priemde een madeliefje, de namen waren onleesbaar.. Het graf van Bert in een terpje opgehoopt, was nu ontdaan van de tuilen en kransen der eerste dagen\u2026 Het houten kruis vermeldt alleen zijn naam, koud en onwezenlijk.
\nIk hoorde me tot hem zeggen dat een oude vrouw me uitnodigde en hij wel veel in onze gesprekken zou aanwezig zijn. Ik zette het laatste beeld van m\u2019n dode broer van me af. Een beeld dat steeds terugkeert. Zo was het bij m\u2019n zus. Zo was het bij Ferdinand. Het grijpt je vast op elk ogenblik ban de dag en belet me bij nacht in de slaap vergetelheid te vinden.
\n(blz 6 opnieuw uitgetikt manuscript)<\/em>
\nMijn voorgenomen besluit geen reis te ondernemen zolang de tergende onzekerheid omtrent het huis duurt is ijl gebleken. De zomermaand is weer in zicht. Ik heb het rottende hout van de raamkozijnen wat geplamuurd en wat schrale bloemen in een paar bakken ingeplant. De tuin aan de garagekant is overwoekerd en telkens als ik de wagen gebruik denk ik aan wat het eertijds was. Het zal me beter bekomen als ik er een paar dagen uittrek, weg van de sombere junidagen die kil en koud zijn als de op materieel beluste mens. Ik zal Ant. bezoeken in het warme zuiden en er zijn \u201cclowns\u201d bekijken die de weerspiegeling zijn van een gekke wereld waarin we zelf meedraaien als in de mallemolen die Ferdinand ook heeft geschilderd. Ik zal me wringen in het keurslijf van goodwill en elke opkomende wrevel in ijl gezwets proberen te drukken.<\/p>\n

Ps: zie verder de film die Sim draaide van haar bezoek aan Port Camargue \/ Le Grau du Roi (8mm)<\/em><\/p>\n

Al. vergezelt me, maar ook haar perikelen zullen meereizen en ik vrees dat het relaas eromtrent, al worden ze soms verpakt in een tragisch-komisch verslag, evenmin zullen onderdrukt worden.
\nDe verwachting van het onbekende en de spanning ervan scoort altijd hoger dan de realiteit. De comfortabele eersteklassereis met de slaaptrein werd verstoord door het onbehaaglijk sleuren van te zware bagage. Het betekende een regelrechte aanval op mijn opgespaarde energie die ik door het stilvallen van mijn tuinactiviteiten nu stilaan voel verebben. We bereikten na de hortende slaap het station van Montpellier bij 300<\/sup>. Ik vroeg me af of de onzekerheid van het avontuur\u00a0 nog wel was weggelegd voor dames op leeftijd, temeer daar de vriendin permanent lijdt aan een slepende zenuwontsteking. Ik bewonderde haar uithoudingsvermogen, want ik vermoed dat ze de pijn verbijt om mij ter wille te zijn. De bus bracht ons bochtend naar het stationnetje van Grau du Roi. Ondertussen hadden we al de typische landschappen van de streek ontdekt: de zandkleurige huisjes in het groene kader en de weelde van de oleanders in bloei. We verbaasden ons over de afschrikwekkende woonmastodonten van het futuristische Grande Motte. Hun contouren tekenden zich brutaal af tegen de blauwe lucht van de Camargue. An haalde ons op in het autootje dat hoorbaar aan een grondig nazicht toe was al gaf het achteraf blijk van een \u201cformidabel\u201d uithoudingsvermogen, zoals trouwens zijn conducteur: de minzaamheid en hartelijkheid, zo oprecht en gemeend!
\nAl. en ikzelf schaamden ons later over onze eisen in verband met het logies want nadat onze gids de verschillende mogelijkheden had overwogen kwamen we terug tot het eerste uitgangspunt: \u201cHotel de la Camargue\u201d, een studio met uitzicht op de piscine en verbonden met de nabijgelegen zee op een boogscheut alleszins en na een paar dagen hielden we van dit minuscuul plekje zodat Al. reeds plannen smeedde voor een eventuele terugkomst. Voor een rustig verblijf ter plaatse alleszins paradijselijk een oase van groen en geurende struiken. De marina\u2019s en de boten niet veraf.
\n(blz. 7)
\nZe wiegden dromerig zacht als lokkende sirenes te noden voor een trip op het blauwe!
\nWoensdag 28.
\nAl. is moe en rust uit van de inspanning der vorige dagen. We hadden afgesproken de Ibis in de namiddag te bezoeken aan de meerplaats niet ver van het hotel over de binnenweg die Ant. me vorige avond had aangewezen. Ik wilde even de weg opnieuw verkennen om, mijn schamel ori\u00ebnteringsvermogen kennende, Al. straks een nodeloze omweg te besparen. Ik liep in de blakende middagzon de hele meerstrook af en liep zoals steeds weer verloren, langs verrukkelijke wegeltjes alleszins maar moe en bezweet bereikte ik opnieuw mijn vertrekpunt waar Al. niet erg opgetogen bleek te zijn met mijn lang oponthoud\u2026 Nadat we beiden over ons humeur heen waren bereikten we dan toch tegen drie\u00ebn de Ibis en zijn bewoner bezig de te koop gestelde sloep wat op te kalefateren. Nadat we een kijkje hadden genomen in het interieur bezochten we ook zoon Rein en vrouw Viviane in hun zeevaardige optrek. Ik heb de opkomende weemoed onderdrukt als ik de plejade van zeilen, masten overschouwde, omdat ik steeds aan Ferdinand moest denken die nooit de trip naar het zuiden met mij heeft gemaakt in een tijd waar het voor hem een openbaring zou geweest zijn. Hij droomde van een zeereis, hij sprak erover en schreef zijn verlangen neer in het mooie vers:
\n\u201cKonden wij reizen, gij en ik
\no, geliefde mijn
\nop een broos getuigde brik
\nof een blanke brigantijn\u2026\u201d<\/p>\n

(nvdr: zie over dit gedicht ook de pagina “Raratonga<\/span><\/a>“)
\n<\/em>
\nHet mocht niet zijn, zoals elk vurig verlangen naar geborgenheid, voor mij nu een ijle droom, elke dag wat meer onzeker; elke dag wat meer omfloerst.<\/p>\n

We hebben Ant. uitgenodigd voor een etentje bij een schemerlichtje en een prikkelende \u201cPic de Poule\u201d. We hebben wat losjes gepraat en het moment van beleven in onszelf vastgelegd om later de herinnering ervan te koesteren als een kleinood in \u201cune bo\u00eete magique\u201d!
\nDonderdag 27
\nAnt. moet voor controleonderzoek naar Villeneuve bij Avignon. Wij vergezellen hem. Het is zijn eerste lange autoreis sinds de infarctus. Nu en dan tast ik de sterk gelijnde trekken af onder de golvend witte artiestenkop maar ik bemerk geen vermoeidheid en zacht gezapig vertelt hij zijn belevenissen, de moeilijkheden bij het opbouwen van een bestaan, de familieperikelen, de ups en downs in een kunstenaarsbestaan, de niet van risico\u2019s gespeende beslissing met hebben en houden naar het zuiden te trekken weg van het koude noorden naar het lokkende avontuur nog v\u00f3\u00f3r de bezadigde levensavond het verhinderen zal.
\n(blz 8)
\nWe rijden langs kalme wegen. Ant. kent de mooie plekjes buiten de jachtige autoroutes. Het Van Gogh landschap ontrolt zich ettelijke malen voor ons. De gele weelde schept een gevoel van opgetogenheid, alleen de niet wijkende zwarte vlek op het netvlies van mijn oog scheert als een zwarte vogel over het vergezicht. Ik druk de gedachte van vrees en onbehagen weg en vraag aan Al., die achteraan in de wagen onze gesprekken maar met slierten volgt, of het gaat\u2026 \u201cHet gaat\u201d, zegt ze, maar ik denk dat ze wel stiekem haar pilletjes neemt tegen de opkomende pijn.
\nTerwijl Ant. op doktersvisite is, slenteren we naar de \u201cChartreuse\u201d. We zien het fort Andr\u00e9 op de hoogte en zouden wel graag naar Avignon, maar we zijn gebonden aan onze bereidwillige chauffeur die ook zijn bevriende dame wil bezoeken die hem ook bij zijn reis naar Vlaanderen in de herfst vergezelde en even in Weerde te gast was. Haar huis deed me denken aan de \u201cKleine Johannes\u201d van Fr Van Eeden. Een tuin vol romantiek zoals trouwens het huis, gevuld met allerlei zaken, liefderijk bijeen gegaard \u201cune maison habit\u00e9e\u201d. De koelte op het terras werd onderbroken door een ver getsjirp van een verdwaalde krekel die als het ware optornde tegen het zuiders timbre van de bezig zijnde gastvrouw. Mijn gedachten dwaalden af onmerkbaar naar het verhaal van Ant. levensverhaal naast R\u00e9gine had hij \u201cthe best years\u201d van zijn leven doorgebracht de fijn begaafde vrouw uit het noorden. Het zal alleszins een aanpassing vergen of een inschakeling op een ander diapason zoals ieder van ons doen moet als we uit onze \u201cheilige\u201d eenzaamheid onder de mensen komen en we soms onze eigen stem over onbenulligheden horen spreken waar we het eigen gelaat proberen te verhullen.
\nVrijdag 28.
\nWe bezochten het graf van R\u00e9gine: een zandkleurige terp op het nieuwe stoffige kerkhof van Grau du Roi. Het gaf me een schok. Ik hoorde de zachte stem van Ant. die zich verontschuldigde omdat de afwerking ervan niet voltooid was. De beplanting was door de warmte min of meer verschroeid. De keien knirsten onder onze voeten. Ik dacht aan de graven van onze geliefden en de vergankelijkheid van dit bestaan waaraan we nochtans met zoveel vezels vastzitten.
\nOok het bezoek aan Aigues Mortes was indrukwekkend. De vestingen rondom de bedrijvige winkelstraatjes. Ik zou er willen terugkeren zonder de sliert van de luidruchtige toeristen en hun schreeuwerige muziek attributen. Je moet er lopen met je hoofd in de hoogte en verwijlen in die 13de<\/sup> eeuw toen de heilige Lodewijk van hieruit zijn kruistocht begon voor een ideaal, onbereikbaar en dat hem naar de dood zou leiden maar juist ook hierdoor onsterfelijk. Waarom overviel me weer die onuitsprekelijke weemoed waarvan ik niet loskom. Had ik me niet voorgenomen \u201chet Carpe-diem\u201d te beleven ver van het vertrouwde nest in het kleine dorp. Hier zit ik dan op een terrasje bij een flinterdunne pannenkoek, die naam niet waard,
\n(blz 9)
\nen ik moet de opwellende treurnis verdringen. Ik wil huilen maar wie zal het verstaan?
\nZaterdag 29
\nEr is een groepstentoonstelling in \u201cLe Carrefour 2000\u201d, Ant. maakt deel uit van de jury en we gaan er naartoe. Het complex is vlakbij het hotel. De zon brandt en het is heet. De gasten grijpen naar de vriendelijk aangeboden drank en versnapering. De tentoongestelde werken geven blijk van niet al te denderende inspiratie: Camarguegezichten, schepen en bloemstukken. Geen doek waarbij je plots getroffen staan blijft omdat er de vonk is die je aangrijpt en ontroert, die het innerlijk beleven van de steller weergeeft, zijn eigen zienswijze, zijn ontreddering, zijn extase\u2026
\nAl. wacht buiten op een stoepje. Ze is moe. We zullen even naar het hotel terugkeren en spreken af om naar het atelier van Ant. te rijden in de namiddag. We slenteren langs de straatjes van de Grau. Het is maar een vijftal minuten rijden van Port Camargue. Ik film een stukje van de haven. Jammer dat het fotoapparaat van Al. niet werkte!
\nZondag 30
\nAnt. brengt ons naar de studio van M. die er nazicht houdt voor de verhuring. We babbelen iets te lang en full speed gaat het naar het station waar Al. en ik de trein nemen naar N\u00eemes. We komen er aan in de hitte van de middag. Ons uithoudingsvermogen is formidabel. Na de arena bezoeken we \u201cLa Maison Carr\u00e9\u201d, ernaast wordt de mediatheek opgericht, een moderne mastodont. Het gezicht ervan doet me weer inzien hoe luttel een tijdperk zich aandient in de spanne van de eeuwigheid.
\nWe slepen ons voort naar \u201cLes Jardins de la Fontaine\u201d of hoe dat park ook heet. We ploffen uitgeput neer en verorberen er ons zoveelste slaatje en ijsbollen.
\n\u201cIl faut absolument prendre le caf\u00e9 chez Cortois\u201d, had M. ons gezegd.
\nNa lang zoeken worden we beloond voor deze inspanning.
\nEen mooie dag spijts de sleet in de benen\u00a0! We komen er terug!
\nMaandag 1 juli
\nDe dag v\u00f3\u00f3r de afreis. We zullen de Tikki III op de kleine Rh\u00f4ne de Camargue bezoeken met de wilde paarden en de stieren die er tot vlak aan de oever te kijk staan. De boot werd overrompeld door heen en weer lopende bengels op een schooluitstap. Het maakte me humeurig. In St Marie de la Mer, zelfde druk beklante winkelstraatjes, bezoeken we de kerk der drie Maries en be\u00ebindigen we de laatste trip op een \u201ceetterrasje\u201d in de zon.<\/p>\n

Film die Sim draaide (8mm) over het bezoek aan Port Camargue \/ Le Grau du Roi \/ Les Saintes-Maries de la Mer met vriendin Al. (Al. draagt donkere bril):<\/em><\/p>\n