{"id":9314,"date":"2020-11-07T17:37:36","date_gmt":"2020-11-07T16:37:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/?page_id=9314"},"modified":"2023-06-12T23:15:43","modified_gmt":"2023-06-12T21:15:43","slug":"les-abeilles-daristee","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/","title":{"rendered":"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats"},"content":{"rendered":"

Citaten in het Po\u00ebtisch Celdagboek van Nand uit het filosofisch essay “Les Abeilles d’Arist\u00e9e<\/strong>” van Wladimir Weidl\u00e9 (1936), o.a. \u00e9\u00e9ntje van John Keats<\/strong>, zie 2de gedeelte van dit hoofdstuk. Als toemaat nog een (misschien onbewuste) connectie tusse Keats en Johannes van het Kruis<\/span>.
\nNeergeschreven in de gevangenis van Merksplas (1948).<\/p>\n

De keuze van deze citaten zegt veel over het denken van Nand, en bij uitbreiding over het scheppingsproces van de kunstenaar, daarom sta ik hier wat langer bij stil. Het is ook een visie waarin ik me kan vinden.<\/p>\n

Onderaan deze pagina nog een bijzondere toevalligheid over dit boek.<\/p>\n

Wladimir Weidl\u00e9<\/b>\u00a0<\/a>(ou\u00a0Vladimir Weidl\u00e9<\/b><\/sup> “n\u00e9 le\u00a01er<\/sup><\/abbr> mars 1895<\/span>\u00a0\u00e0\u00a0St-P\u00e9tersbourg\u00a0(Russie), et mort le\u00a0

Uit: “Les abeilles d’Arist\u00e9e\u00a0: Essai sur le destin actuel des lettres et des arts<\/cite>, Paris,\u00a0Descl\u00e9e de Brouwer, 285pp.,

\"\"<\/a><\/p>\n

De titel (vert.: ‘De bijen van Aristaios’) is een verwijzing naar de mythe van Aristaios<\/strong><\/span><\/span><\/a> (Oudgrieks: \u1f08\u03c1\u03b9\u03c3\u03c4\u03b1\u1fd6\u03bf\u03c2) of Aristaeus (Latijn), een figuur uit de Griekse mythologie. Aristaios is een satyr<\/a> en zoon van Apollo en de nimf Kyrene:<\/p>\n

“Zijn bekendste optreden is wellicht in de mythe van Orpheus<\/a>, waarin hij de mooiste waternimf Eurydice<\/a>\u00a0belaagt en opjaagt, met als gevolg dat ze in haar vlucht op een slang trapt die haar een dodelijke beet toebrengt. Hierop nemen de andere nimfen wraak. Ze straffen Aristaios, die imker was, door al zijn\u00a0bijen<\/a>\u00a0te doden. Aristaios kon niet verklaren waarom zijn bijen plots stierven, en zijn moeder stelde voor bij\u00a0Proteus<\/a>\u00a0te rade te gaan. Hier komt Aristaios te weten dat het een straf is voor zijn poging tot aanranding van de nimf Eurydice. Als boete zal hij vier koeien, vier stieren, een kalf en bloemen moeten offeren aan de\u00a0manes<\/a> van Euridice. Negen dagen na het offer groeiden uit de kadavers van die runderen nieuwe bijenzwermen<\/em>“.<\/p>\n

Weidl\u00e9 wil hiermee suggereren dat, hoewel hij pessimistisch is over de\u00a0 kunstproductie in zijn tijd, een ‘renaissance’ of heropstanding van de kunst mogelijk is, net zoals de bijen van Aristaios.
\nNiet verwonderlijk dat de titel alleen al Nand aansprak, hij hoopt voor zichzelf hetzelfde: opnieuw opstaan uit de puinen van wat zijn leven op dat ogenblik geworden is.<\/p>\n

Nand neemt uit dit boek verschillende fragmenten op, ook een door Weidl\u00e9 aangehaalde verwijzing naar de dichter John Keats (zie verder). Ik heb via een antiquariaat een eerste druk uit 1936 kunnen bestellen, omdat ik de exacte pagina’s die Nand vermeldt wilde opzoeken. De 2de druk verscheen in 1954, de 3de in 2004, telkens uitgebreid. De laatste druk telt bijna 170 pagina’s meer dan de eerste.<\/p>\n

\n

De overgenomen citaten zijn blauw<\/strong><\/span> ingekleurd, vaak gaat de aandacht van Nand, niet verwonderlijk,\u00a0 naar “het mythische” aspect van kunst en po\u00ebzie in het bijzonder (Nederlandse vertaling na de fragmenten):<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

(p.52) La fiction po\u00e9tique cessera d’exister et se changera en fiction tout court le jour o\u00f9 elle rompra d\u00e9finitivement avec le mythe, avec la pens\u00e9e cr\u00e9atrice des mythes, que l’autre, la pens\u00e9e discursive ne remplacera jamais. \u201cNous ne concevons plus – a dit Fran\u00e7ois Mauriac<\/span><\/a> \u2013 une litt\u00e9rature romanesque d\u00e9tourn\u00e9e de sa fin propre qui est la connaissance de l’homme\u201d. C’est peut-\u00eatre vrai, mais il y a plus d’un mode de conna\u00eetre, et
\nla pens\u00e9e mythique seule sait concilier connaissance et cr\u00e9ation. \u00a0C’est pr\u00e9cis\u00e9ment par sa nature illogique et irrationnelle que la facult\u00e9 de cr\u00e9er les mondes imaginaires est une n\u00e9cessit\u00e9 de l’art, et il est tout naturel que sa d\u00e9cadence doive amener le divorce de l’art et de l’artiste, la solitude irr\u00e9m\u00e9diable de l’\u00e2me cr\u00e9atrice. L’art n’est pas une affaire de raison et de logique, mais bien d’intuition indissociable et de foi totale. Le cr\u00e9puscule des mondes imaginaires est d\u00fb au fl\u00e9chissement de cette foi ; il signifie la ruine d’un des fondements essentiels de l’art et de toute cr\u00e9ation humaine.<\/span><\/p>\n

(p.58) \u00a0\u00c9mile Legouis<\/span> <\/a>a eu raison de se demander \u00e0 propos de Shakespeare: \u201cComprenait-il Hamlet analytiquement ?\u201d \u2013 et de r\u00e9pondre : \u201cL’horloger comprend la montre qu’il a faite. Le p\u00e8re ne comprend pas l’enfant qu’il a engendr\u00e9\u201d.
\nL’artiste cherche la v\u00e9rit\u00e9 et non pas la vraisemblance ; ce qu’il imite, ce n’est pas la vie, ce sont les forces qui cr\u00e9ent la vie.<\/span>
\nLe romancier<\/span>
\n[il] n’est pas un copiste de la nature,<\/span>
\nil est, comme Mauriac<\/span><\/a> l’a dit une fois de plus, \u201cle singe du Cr\u00e9ateur\u201d.<\/span>
\nLes forces avec lesquelles il collabore en cr\u00e9ant ses personnages sont celles qui, depuis toujours, ont pr\u00e9sid\u00e9 \u00e0 toute cr\u00e9ation<\/span><\/span>.<\/span><\/p>\n

(p. 66) La substitution du \u201ctype\u201d analytique \u00e0 la personnalit\u00e9 vivante et inanalysable a contribu\u00e9 grandement \u00e0 la d\u00e9composition du roman en tant que forme d’art et genre litt\u00e9raire. L’art, comme dans beaucoup d’autres domaines de la civilisation contemporaine, y a \u00e9t\u00e9 contamin\u00e9 par la science, et bien souvent encore une science de seconde main.<\/span><\/p>\n

(p. 226) Plus notre connaissance devient abstraite et nos sentiments diff\u00e9renci\u00e9s, et plus nous d\u00e9sirons la totalit\u00e9 primitive de la contemplation et de l’exp\u00e9rience. Plus l’art qui nous entoure \u00e9volue vers l’artificiel et le c\u00e9r\u00e9bral, et plus nous avons la nostalgie d’un art spontan\u00e9, enfantin, inconscient de sa propre perfection.<\/span><\/p>\n

(p. 251) Le retour \u00e0 la terre, comme le retour \u00e0 l’enfance, est avant tout une mani\u00e8re de chercher le miraculeux, d’avoir soif du monde mythique dont on prend connaissance comme d’une r\u00e9alit\u00e9 au lieu de l’inventer comme une fiction qui n’engage \u00e0 rien.<\/span><\/p>\n

(p. 257) La psychanalyse est la tentative le plus largement con\u00e7ue et la plus syst\u00e9matique de m\u00e9caniser l’inconscient, de r\u00e9duire le r\u00eave, l’amour, la vie psychique autre que celle de la raison, la cr\u00e9ation des mythes, les processus cr\u00e9ateurs dans les arts et les lettres au fonctionnement r\u00e9gulier d’un m\u00e9canisme int\u00e9rieur.<\/span><\/p>\n

\n

Vertaling (met hulp van Google Translate, dus soms wat letterlijk…):<\/p>\n

(p.52) Po\u00ebtische fictie zal ophouden te bestaan \u200b\u200ben zal helemaal in fictie veranderen op de dag dat die definitief breekt met de mythe, met het denken dat mythen cre\u00ebert, die de andere, discursieve gedachte nooit zal vervangen. “We bedenken niet langer – zei Fran\u00e7ois Mauriac – een romanliteratuur die is afgeleid van zijn eigen doel, namelijk de kennis van de mens”. Dat mag dan waar zijn, maar er is meer dan \u00e9\u00e9n manier tot kennisname, en alleen het mythische denken weet kennis en schepping met elkaar te verzoenen. Juist door zijn onlogische en irrationele aard is het vermogen om denkbeeldige werelden te cre\u00ebren een noodzaak van kunst, en het is niet meer dan normaal dat het verval ervan leidt tot de scheiding van kunst en de kunstenaar, tot eenzaamheid, dat onherstelbaar deel van de creatieve ziel. Kunst is geen kwestie van rede en logica, maar van onafscheidelijke intu\u00eftie en totaal geloof. De schemering van de denkbeeldige werelden is te wijten aan de verzwakking van dit geloof; het betekent de ondergang van een van de essenti\u00eble fundamenten van kunst en van de hele menselijke schepping<\/span>.<\/p>\n

(p.58) (\u00c9mile Legouis had gelijk toen hij zich afvroeg over Shakespeare: “Heeft hij Hamlet analytisch begrepen?” – en daarop antwoordt: \u201cDe horlogemaker begrijpt het horloge dat hij heeft gemaakt. De vader begrijpt het kind dat hij verwekte niet\u201d.)
\nDe kunstenaar zoekt de waarheid en niet de plausibiliteit; wat hij imiteert is niet het leven, het zijn de krachten die het leven cre\u00ebren<\/span>.<\/p>\n

(De romanschrijver)
\n[hij] kopieert de natuur niet<\/span>,
\nhij is, zoals Mauriac nogmaals zei, “de aap van de Schepper”.
\nDe krachten waarmee hij samenwerkt bij het cre\u00ebren van zijn personages zijn degenen die altijd de hele schepping hebben geleid.<\/span><\/p>\n

(p. 66) De vervanging van de levende, niet-analyseerbare persoonlijkheid door het analytische ’type’ heeft in grote mate bijgedragen tot de ontbinding van de roman als kunstvorm en literair genre. Kunst is daar, net als op veel andere gebieden van de hedendaagse beschaving, verontreinigd door wetenschap, en vaak nog steeds tweedehands wetenschap<\/span>.<\/p>\n

(p. 226) Hoe abstracter onze kennis wordt en onze gevoelens gedifferentieerd, hoe meer we verlangen naar de primitieve totaliteit van contemplatie en ervaring. Hoe meer de kunst om ons heen evolueert naar het kunstmatige en het cerebrale, hoe meer we heimwee hebben naar een spontane, kinderlijke kunst, niet bewust van haar eigen perfectie<\/span>.<\/p>\n

(p. 251) De terugkeer naar het land (de aarde) is, net als de terugkeer naar de kindertijd, bovenal een manier om het wonderbaarlijke te zoeken, om te dorsten naar de mythische wereld waarvan we kennis nemen als een realiteit in plaats van die uit te vinden als iets fictioneel dat er niets toe doet<\/span>.<\/p>\n

(p. 257) Psychoanalyse is de meest wijdverbreide en meest systematische poging om het onbewuste te mechaniseren, om dromen, liefde, psychisch leven te reduceren tot enkel het domein van de rede, het cre\u00ebren van mythen, de creatieve processen in de kunsten en de literatuur tot de reguliere werking van een intern mechanisme<\/span>.<\/p>\n

\n

Over John Keats<\/strong><\/a> (1795-1821) en “Negative capability” (“capacit\u00e9 n\u00e9gative”), citaat in het Frans (p. 173-174) omcirkeld in rood potlood, wat wijst op het belang dat Nand hieraan hecht:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

5de Hoofdstuk: “Herstel of Wederopstanding?” en daaronder een citaat van de Spaanse dichter Luis de Gongora<\/span> <\/a>(1561-1627), de twee laatste verzen van zijn gedicht “A la memoria de la muerte y el infierno<\/a>” – Gedachtenis aan dood en hel – :
\n“Con la muerte libraros de la muerte,
\nY el infierno vencer con el infierno.”
\n‘Met de dood zich bevrijden van de dood,
\nEn de hel overwinnen met de hel.’<\/em><\/p>\n

(in het licht van de door de krijgsauditeur gevraagde doodstraf voor Nand<\/a> een voor hem erg herkenbaar citaat…)<\/p>\n

(ook hier in het blauw<\/span><\/strong> de citaten die Nand overschreef)<\/p>\n

CAPACIT\u00c9 NEGATIVE !<\/u><\/span><\/p>\n

(p. 215) Une lettre de Keats du 22 d\u00e9cembre 1817<\/span>,
\nadress\u00e9e \u00e0 ses deux fr\u00e8res, contient un passage maintes fois comment\u00e9 par la critique anglaise, sans qu’on en ait fait valoir, \u00e0 ce qui nous semble, tout le sens esth\u00e9tique et historique. Le po\u00e8te raconte qu’il a eu une discussion avec son ami Dilke sur la question de savoir quelle est la
\nqualit\u00e9 ma\u00eetresse<\/span>
\nparmi celles qui contribuent \u00e0 former un grand homme de lettres,
\n[qui forme] un grand po\u00e8te<\/span>.
\nCette qualit\u00e9, que Shakespeare<\/span>, dit-il, poss\u00e9dait
\n(p. 216) au plus haut degr\u00e9, il l’appelle – en soulignant par des majuscules son importance \u2014
\nNegative Capability<\/span>,
\nCapacit\u00e9 N\u00e9gative, et la d\u00e9finit comme
\nle pouvoir de \u201crester dans l’incertitude, le myst\u00e8re, le doute, sans recourir impatiemment aux faits et aux raisons<\/span><\/span>\u201d.<\/p>\n

(p. 217) La Capacit\u00e9 N\u00e9gative est le don de rester fid\u00e8le \u00e0 une certitude intuitive que le raisonnement rejette et que le bon sens n’admet point ; de conserver un mode de penser qui ne peut que sembler d\u00e9raisonnable et illogique du point de vue de la raison et de la logique, mais qui d’un point de vue plus approfondi pourrait se r\u00e9v\u00e9ler comme sup\u00e9rieur \u00e0 la raison et transcendant la logique de la pens\u00e9e conceptuelle<\/span>.
\nPour le po\u00e8te, pour l’artiste, ce don est plus essentiel et primitif que tout ce qu’on peut appeler sentiment du beau, que tout ce qui a trait \u00e0 la Beaut\u00e9 en tant qu’id\u00e9e abstraite incapable de contenir sa contradiction. Avant de savoir choisir, avant d’\u00eatre pourvu de go\u00fbt, de discernement esth\u00e9tique, du sens de l’harmonie,
\nl’artiste doit pouvoir contempler l’univers et chacune de ses parties, non pas \u00e0 un \u00e9tat de diff\u00e9renciation, de d\u00e9sint\u00e9gration analytique, mais dans l’unit\u00e9 premi\u00e8re de l’\u00eatre, o\u00f9 le complexe ne d\u00e9truit point le simple, o\u00f9 le simple, en l’int\u00e9grant, pr\u00e9serve le complexe.<\/span><\/span><\/p>\n

(p. 218) Rien de plus positif, en r\u00e9alit\u00e9, que la Capacit\u00e9 N\u00e9gative<\/span>.
\nEn faire usage, ce n’est pas \u201cse contenter d’une demi-connaissance\u201d, c’est conna\u00eetre des v\u00e9rit\u00e9s qui sans elle resteraient inconnaissables. Il ne fait aucun doute qu’elle doit compatible avec un niveau tr\u00e8s \u00e9lev\u00e9 de pens\u00e9e abstraite.<\/p>\n

(p. 221) Envisag\u00e9e sous son aspect positif, la Capacit\u00e9 de Keats n’est autre que le don de voir le c\u00f4t\u00e9 miraculeux des choses<\/span>.<\/span><\/p>\n

(p. 222) D\u00e9sormais le po\u00e8te, l’artiste \u2014 c’est ce qu’avait compris Keats – devait s’efforcer avant tout d’acqu\u00e9rir le pouvoir de vivre dans ce monde miraculeux, de respirer son air, car l’art et la po\u00e9sie ne pouvaient qu’\u00e9touffer dans celui du progr\u00e8s et de la raison pure<\/span>.<\/span><\/p>\n

\n

Vertaling (met hulpvan Google Translate, dus soms wat letterlijk…):<\/p>\n

(p. 215) Een brief van Keats van 22 december 1817<\/span>, gericht aan zijn twee broers, bevat een passage die door Engelse critici vaak zonder argumentatie is becommentarieerd, zonder, zo lijkt ons, de nadruk te hebben gelegd op de esthetische en historische waarde ervan. De dichter vertelt dat hij een discussie had met zijn vriend Dilke over de vraag wat
\nde belangrijkste eigenschap<\/span>
\nzou moeten zijn die iemand tot een \u200b\u200bgroot literator maakt,
\neen groot dichter<\/span>.
\nDeze kwaliteit, die Shakespeare<\/span>, zegt hij, in de hoogste graad bezat, noemt hij -(nvdr: nadrukkelijk in hoofdletters om het belang te onderstrepen<\/em>)\u2013
\n\u201cNegative Capability\u201d (\u2018negatief vermogen\u2019), en definieert dit als<\/span>
\nde kracht om \u201cte verkeren in onzekerheden, mysteri\u00ebn, twijfels zonder enig geprikkeld reiken naar feit en rede<\/span>\u201d.<\/p>\n

(p. 217) \u2018Negatief vermogen\u2019 is de gave om trouw te blijven aan een intu\u00eftieve zekerheid die redenering verwerpt en gezond verstand niet toegeeft; een manier van denken te handhaven die alleen vanuit het oogpunt van rede en logica alleen onredelijk en onlogisch kan lijken, maar die vanuit een meer diepgaand standpunt superieur zou kunnen blijken te zijn aan de rede en de logica van conceptueel denken<\/span>.
\nVoor de dichter, voor de kunstenaar, is dit geschenk essenti\u00ebler en primitiever dan alles wat een gevoel van schoonheid kan worden genoemd, dan alles dat betrekking heeft op schoonheid als een abstract idee dat niet in staat is haar tegenstrijdigheid te bevatten. Voordat hij weet hoe hij moet kiezen, voordat hij wordt voorzien van smaak, van esthetisch onderscheidingsvermogen, van een gevoel van harmonie,
\nmoet de kunstenaar in staat zijn om het universum en elk van zijn delen te overdenken, niet in een staat van differentiatie, van analytische desintegratie, maar in de primaire eenheid van het zijn, waar het complex het simpele niet vernietigt, maar waar het simpele, door het te integreren, het complex behoudt<\/span>.<\/p>\n

(p. 218) Niets positiever, in werkelijkheid, dan \u201cnegative capacity\u201d<\/span>.
\nHet gebruiken ervan is niet \u2018tevreden zijn met halve kennis\u2019, het is om waarheden te kennen die zonder dit onkenbaar zouden blijven. Het lijdt geen twijfel dat dit compatibel moet zijn met een zeer hoog niveau van abstract denken.<\/p>\n

(p. 221) Gezien in zijn positieve aspect is Keats\u2019 Ability niets anders dan de gave om de wonderbaarlijke kant van de dingen te zien.<\/span><\/p>\n

(p. 222) Voortaan moest de dichter, de kunstenaar – zo begreep Keats – er vooral naar streven om de kracht te verwerven om in deze wonderbaarlijke wereld te leven, om zijn lucht in te ademen, omdat kunst en po\u00ebzie niets anders konden dan verstikken in die van vooruitgang en zuivere rede<\/span>.<\/p>\n

\n

Zie ook Wikipedia<\/span><\/a> voor meer over “Negative Capability” (Engels): “Negative capability was a phrase first used by Romantic poet John Keats in 1817 to characterize the capacity of the greatest writers (particularly Shakespeare) to pursue a vision of artistic beauty even when it leads them into intellectual confusion and uncertainty, as opposed to a preference for philosophical certainty over artistic beauty. The term has been used by poets and philosophers to describe the ability of the individual to perceive, think, and operate beyond any presupposition of a predetermined capacity of the human being.”<\/em><\/p>\n

De volledige brief kan je hier<\/span><\/a> vinden, hij was gericht aan zijn beide broers, George en Tom Keats (22-12-1818). Er valt op te merken dat dit \u00e9\u00e9n van de brieven is waarvan geen origineel manuscript is teruggevonden<\/a> en enkel bestaat in een transcriptie van John Jeffrey (de tweede echtgenoot van Georgiana Wylie Keats die getrouwd was met de broer van John Keats, George), hetgeen de interpretatie van wat Keats juist bedoelde er niet op vergemakkelijkt. Het fragment:<\/p>\n

\u00a0“I had not a dispute but a disquisition with Dilke, on various subjects; several things dovetailed in my mind, & at once it struck me, what quality went to form a Man of Achievement especially in Literature & which Shakespeare possessed so enormously\u2014I mean Negative Capability<\/span>, that is when man is capable of being in uncertainties, mysteries, doubts, without any irritable reaching after fact & reason\u2014Coleridge, for instance, would let go by a fine isolated verisimilitude caught from the Penetralium of mystery, from being incapable of remaining content with half knowledge. This pursued through Volumes would perhaps take us no further than this, that with a great poet the sense of Beauty overcomes every other consideration, or rather obliterates all consideration.”<\/em><\/p>\n

In Het Algemeen Letterkundig Lexicon<\/strong> (2012) staat het zo (via Digitale Bibliotheek van de Nederlandse Letteren<\/span><\/a>):<\/p>\n

“Etym: Eng. negatief vermogen:
\nTerm die de Engelse romantische dichter John Keats een enkele keer gebruikt zou hebben (in een brief van 21 december 1817 gericht aan zijn broers), maar die een enorme weerklank heeft gehad in de literaire kritiek. Keats bedoelt er het vermogen mee (\u2018capability\u2019) om niet steeds op zoek te willen gaan naar feitelijke en rationele zekerheden (\u2018negative\u2019). Alleen wie deze negatieve capability bezit, kan ontvankelijk zijn voor de complexiteit, tegenstellingen, twijfels en mysteries van het bestaan. Shakespeare bezat dit vermogen \u2018enormously\u2019 volgens Keats. Door het concept gaf Keats zowel aan de wereld als aan het individu een diepte en complexiteit die niet in vaste, gesloten en rationele categorie\u00ebn te bevatten is, wat ruimte cre\u00eberde voor de verbeelding en het esthetische. Het nam daardoor een bijzondere plaats in in het discours van de romantiek, vooral in Engeland.”<\/p>\n

\n

Een bijzondere toevalligheid…<\/p>\n

Toen ik in het boek op zoek ging naar de citaten die Nand overschreef bemerkte ik bij nader toekijken dat sommige ervan in dit boek ook onderstreept waren. Waarschijnlijk in potlood, en later uitgegomd, maar de afdrukken waren nog duidelijk zichtbaar, bv hier (p. 58):<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Op sommige plaatsen in het boek zijn nog andere fragmenten ooit onderstreept geweest, maar die zijn niet door Nand weerhouden. Uit nieuwsgierigheid nam ik contact op met het antiquariaat, maar zij hadden geen idee waar het exemplaar juist vandaan kwam. Het boek maakte deel uit van een reeks, en dit was hun laatste exemplaar.
\nHeeft Nand dit exemplaar ooit in handen gehad? We zullen het nooit weten, maar het is wel een opwindende gedachte.<\/p>\n

\n

Extra:<\/strong><\/span><\/p>\n

Het beroemd gedicht “De Donkere Nacht van de Ziel<\/span>” (1578) van Johannes van het Kruis<\/strong><\/a> begint met de volgende verduidelijking:<\/p>\n

“Canciones de el alma que se goza de haber llegado al alto estado de la perfeccion que es la unino con Dios por el camino de la negacion espiritual<\/span>.”<\/em><\/p>\n

(vertaling Dirk Van Babylon<\/a>\ud83d\ude42<\/p>\n

“Zangen van de ziel die zich verheugt de hoge graad van volmaaktheid te hebben benaderd, die in de vereniging met God te vinden is, volgens de weg van de geestelijke verloochening.”<\/em><\/p>\n

Wat hier opvalt zijn de laatste wooeden: “la negacion espiritual”, door Van Babylon vertaald als “de geestelijke verloochening”. “La negacion spiritual” komt wel heel dichtbij “negative capability” van Keats. Ik kom hier later op terug.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Citaten in het Po\u00ebtisch Celdagboek van Nand uit het filosofisch essay “Les Abeilles d’Arist\u00e9e” van Wladimir Weidl\u00e9 (1936), o.a. \u00e9\u00e9ntje van John Keats, zie 2de gedeelte van dit hoofdstuk. Als toemaat nog een (misschien onbewuste) connectie tusse Keats en Johannes van het Kruis. Neergeschreven in de gevangenis van Merksplas (1948). De keuze van deze citaten … <\/p>\n

Lees verder “Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11234,"parent":9256,"menu_order":87,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-9314","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nOver kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Citaten door Nand uit het filosofisch essay \u201cLes Abeilles d\u2019Arist\u00e9e\u201d van Wladimir Weidl\u00e9 (1936)\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"De bijen van de sater Aristaios en John Keats: mythisch denken\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en dichter John Keats\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Raratonga\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-12T21:15:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Abeille.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"932\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"476\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/\",\"name\":\"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Keats-2.jpg\",\"datePublished\":\"2020-11-07T16:37:36+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-12T21:15:43+00:00\",\"description\":\"Citaten door Nand uit het filosofisch essay \u201cLes Abeilles d\u2019Arist\u00e9e\u201d van Wladimir Weidl\u00e9 (1936)\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Keats-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Keats-2.jpg\",\"width\":1530,\"height\":466},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/les-abeilles-daristee\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Voorgeschiedenis\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Nand – Bio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"1944-1949 Gevangenschap, interneringscentra en processen\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"1945-1949 Po\u00ebtisch gevangenisdagboek\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":6,\"name\":\"1945-1949 Bibliotheek en naslagwerken\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":7,\"name\":\"Diverse citaten\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/voorgeschiedenis\\\/nand\\\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\\\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\\\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\\\/diverse-citaten\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":8,\"name\":\"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Raratonga\",\"description\":\"Biografie van een liefde\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.antillia.be\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats","description":"Citaten door Nand uit het filosofisch essay \u201cLes Abeilles d\u2019Arist\u00e9e\u201d van Wladimir Weidl\u00e9 (1936)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"De bijen van de sater Aristaios en John Keats: mythisch denken","og_description":"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en dichter John Keats","og_url":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/","og_site_name":"Raratonga","article_modified_time":"2023-06-12T21:15:43+00:00","og_image":[{"width":932,"height":476,"url":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Abeille.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"18 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/","url":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/","name":"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Keats-2.jpg","datePublished":"2020-11-07T16:37:36+00:00","dateModified":"2023-06-12T21:15:43+00:00","description":"Citaten door Nand uit het filosofisch essay \u201cLes Abeilles d\u2019Arist\u00e9e\u201d van Wladimir Weidl\u00e9 (1936)","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Keats-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Keats-2.jpg","width":1530,"height":466},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/les-abeilles-daristee\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Voorgeschiedenis","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Nand – Bio","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"1944-1949 Gevangenschap, interneringscentra en processen","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"1945-1949 Po\u00ebtisch gevangenisdagboek","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/"},{"@type":"ListItem","position":6,"name":"1945-1949 Bibliotheek en naslagwerken","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/"},{"@type":"ListItem","position":7,"name":"Diverse citaten","item":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/voorgeschiedenis\/nand\/1944-1949-chronologie-gevangenschap-locaties-en-processen\/1945-1949-poetisch-gevangenisdagboek\/1944-1949-bibliotheek-en-naslagwerken\/diverse-citaten\/"},{"@type":"ListItem","position":8,"name":"Over kunstenaarschap, mythisch denken, creativiteit en John Keats"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/","name":"Raratonga","description":"Biografie van een liefde","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"}]}},"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/PbQXZk-2qe","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9314\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9256"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.antillia.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}